:: wikimiki.org ::

Rząd (biologia)

Rząd (biologia)

Rząd (ordo) - kategoria systematyczna (taksonomiczna) niższa od gromady i klasy, a wyższa od rodziny. W nomenklaturze łacińskiej taksony o randze rzędu otrzymują końcówkę -idae lub -ales (rośliny). Według najnowszych ustaleń nazwa łacińska rzędu (i kategorii wyższych) nie musi być pisana kursywą - ta restrykcja odnosi się tylko do rodziny, rodzaju i gatunku, jednakże siła przyzwyczajenia jest tak duża, że pisownię kursywą spotyka się nadal. Zobacz też: klasyfikacja biologiczna Kategoria:Ewolucja

Kategoria systematyczna

=Kategoria systematyczna= Kategoria systematyczna (kategoria taksonomiczna) - miejsce lub położenie w hierarchii systemu klasyfikacyjnego. Podstawową kategorią systematyczną jest gatunek. Kategoria jest pojęciem abstrakcyjnym, ale obejmuje konkretne biologiczne obiekty, grupy organizmów sklasyfikowanych razem i wyróżniających się jakąś cechą tak wyraźnie, że "zasługują" na zaszeregowanie do konkretnej kategorii; grupy te określa się mianem taksonów. Najważniejsze stosowane dziś kategorie wyższe (czyli kategorie wyższe od gatunku) to (w kolejności od niższej do wyższej) to: :rodzaj :rodzina :rząd :gromada :typ :królestwo Kategoriami niższego rzędu (poniżej gatunku) są: podgatunek, a także odmiana i forma. Zasady tworzenia nazw systematycznych określają specjalne kodeksy.

Trudności w zrozumieniu terminu

W języku polskim kategoria systematyczna jest nagminnie mylona z taksonem. Różnica polega zaś na tym, że podczas gdy kategoria oznacza rangę czy miejsce w hierarchii, takson oznacza konkretną grupę podobnych do siebie osobników, zaliczaną do danej kategorii. Np. takson łabędź (Cygnus) obejmuje wszystkie łabędzie zgromadzone w kategorii systematycznej "rodzaj". Taksony klasyfikowane w poszczególnych kategoriach powinny być monofiletyczne, lub w najgorszym wypadku parafiletyczne. Te drugie dopuszcza się często z przyczyn historycznych. Np. gady są taksonem parafiletycznym w randze gromady. Każdy takson monofiletyczny jest kladem, choć nie każdy klad ma przypisany odrębny takson - potrzeba by na to po prostu za dużo poziomów.

Stosowane współcześnie kategorie

Stosowane współcześnie kategorie systematyczne (w nawiasach podano nazwę łacińską kategorii):
- domena
- królestwo (regnum)
- gromada (divisio) dla roślin lub typ (phylum) dla zwierząt
- klasa (classis) dla roślin lub gromada dla zwierząt (ale tylko po polsku!)
- szczep
- rząd (ordo)
- rodzina (familia)
- podrodzina (subfamilia)
- plemię (tribus)
- rodzaj (genus)
- gatunek (species)
- podgatunek (subspecies)
- odmiana (varietas)
- forma (forma)

Dodatkowe kategorie

Często tworzy się dodatkowe poziomy - dodając przedrostek pod- (sub-) dla poziomu bezpośrednio niższego, lub nad- (super-) dla bezpośrednio wyższego. Istnieje też kilka poziomów dodatkowych które mają osobną nazwę, np. plemię (tribus) dla taksonu pomiędzy podrodziną a rodzajem.

Historia

Tradycyjnie najwyższą kategorią było królestwo. Wyróżniano dwa królestwa - zwierząt i roślin. Do roślin zaliczano m.in. grzyby i bakterie, a różne jednokomórkowe eukarionty rozdzielano między rośliny i zwierzęta na podstawie cech budowy. Razem z rosnącą świadomością błędności tego podziału wydzielono dodatkowe królestwa: bakterie, grzyby i pierwotniaki (jednokomórkowe eukarionty). Cztery z nich tworzyły nadkrólestwo Eukaryota, bakterie zaś nadkrólestwo Prokaryota. Odkryciu archeanów oraz badania nad eukariotami spowodowały konieczność dalszych zmian w systematyce. Obecnie coraz bardziej popularny jest system trzech domen:
- bakterie
- archeany
- jądrowe Przy czym jądrowe wywodzą się z archeanów, więc Archaea są grupą parafiletyczną. Podział jądrowych jest w sporym stopniu nieustalony. Tymczasowo stosuje się tradycyjny ich podział na rośliny, grzyby, zwierzęta i pierwotniaki, z pełną świadomością jego braków. Zobacz też: klasyfikacja biologiczna, systematyka, kladystyka, taksonomia, taksonomia roślin, cesarstwo i nadkrólestwo Kategoria:Ewolucja

Taksonomia

Taksonomia (gr. taktis=układ, porządek + nomos=prawo) jest to nauka o zasadach i metodach klasyfikowania w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych – taksonów. Niekiedy (chyba) błędnie słowem tym określa się sam podział systematyczny (np. taksonomia roślin). Historycznie taksonomia wywodzi się z prób usystematyzowania gatunków żywych organizmów, ale jej metody mogą być stosowane także do przedmiotów badań innych nauk. Również z powodów historycznych wyróżnia się dwie gałęzie taksonomii:
- taksonomia fenetyczna – opierająca się na relacjach podobieństwa między klasyfikowanymi obiektami.
- taksonomia filogenetyczna – opierająca się na relacjach pokrewieństwa klasyfikowanych obiektów. Metody taksonomii fenetycznej można zastosować wszędzie tam, gdzie można stosować metody statystyczne np. w biologii, medycynie, naukach społecznych. Metody taksonomii filogenetycznej mogą być stosowane tylko do takich obiektów, dla których możliwe jest zdefiniowanie relacji pokrewieństwa. Są to przede wszystkim organizmy żywe oraz ich geny, ale mogą też być memy lub ogólniej zbiory replikatorów, np języki. Metody filogenetyczne stosowane są w informatyce do analizy wyników działania algorytmów genetycznych. Termin "taksonomia" jest bliskoznaczny do terminu systematyka, a nawet z nim utożsamiany. Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu biologii Kategoria:taksonomia ja:分類学 simple:Taxonomy

Gromada (biologia)

Gromada to nazwa niefortunnie stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą jednostek systematycznych . Gromada (w znaczeniu "classis") to jedna z jednostek systematyczno-taksonomicznych. Wszystkie rośliny i zwierzęta należą do zespołu organizmów, których jeden jest częścią innego. W tym systemie, rośliny i zwierzęta zgrupowano na zasadzie pokrewieństwa i rozwoju filogenetycznego. Od czasów jego twórcy (Karol Linneusz) system ten był już wielokrotnie korygowany. W omawianej systematyce używa się też jednostek pośrednich jak: podgromada, nadrząd, podrząd, nadrodzina, podrodzina itp. Za podstawową jednostkę taksonomiczną uznaje się gatunek ("species"), spokrewnione gatunki łączy się w rodzaje ("genus"), spokrewnione rodzaje w rzędy ("ordo"), a rzędy w gromady ("classis"). Niestety w polskiej systematyce botanicznej mianem "gromady" określa się kategorię "divisio", będącą odpowiednikiem typu ("phylum") w świecie zwierząt. Na szczęście ostatnio zaczęto dopuszczać też stosowanie określenia "typ" dla wszystkich organizmów. Tym niemniej korzystając ze starszej literatury należy pamiętać, że polska "gromada" w świecie roślin nie odpowiada rangą "gromadzie" w świecie zwierząt. RÓŻNICE W NOMENKLATURZE BOTANICZNEJ I ZOOLOGICZNEJ

Różnica

Nomenklatura botaniczna

Nomenklatura zoologiczna

Nazwy jednostek systematycznych

odpowiadających sobie rangą

gromada (divisio)

klasa (classis)

typ (phyllum)

gromada (classis)

Zobacz też systematyka Kategoria:Ewolucja

Klasa (biologia)

Klasa (classis) - kategoria systematyczna w systematyce roślin odpowiadająca rangą gromadzie (classis) w systematyce zwierząt. kategoria:botanika Kategoria:Ewolucja

Takson

Takson - grupa organizmów (populacji) na tyle do siebie podobnych, że można ją wyróżnić i zaklasyfikować do jakiejś kategorii systematycznej. Mianem taksonu określa się te organizmy, które wyróżniają się konkretną cechą, na tyle charakterystyczną, że na jej podstawie można je zaszeregować do konkretnej kategorii. Omawiając takson należy pamiętać, że nazwa ta odnosi się do ściśle określonej grupy osobników, np. skowronków (takson skowronek w randze gatunku) lub kotowatych (takson kotowate w randze rodziny). Kategoria gatunek nie jest taksonem, ale gatunek do niej zaklasyfikowany - jest.

Tabela nazw taksonów

W języku polskim tradycyjnie używa się przetłumaczonych nazw taksonów. Ma to swoją dobrą stronę, gdyż takie nazwy są często łatwiejsze do zapamiętania. Ma jednak też i złą - gdyż utrudnia czytanie zagranicznej literatury. Poniżej znajduje się krótki słowniczek podstawowych nazw taksonów.

Zobacz też

- taksonomia
- klasyfikacja biologiczna
- przegląd zagadnień z zakresu biologii Kategoria:Ewolucja kategoria:taksonomia kategoria:tablice ja:タクソン

Rodzaj (biologia)

Rodzaj (genus) - kategoria systematyczna, której nazwa wchodzi w skład nazwy gatunkowej i jest niezbędna do jednoznacznego jego określenia. Wyższą kategorią jest rodzina, niższą gatunek. Nazwę rodzajową piszemy zawsze z wielkiej litery i krojem pisma odróżniącym ją od pozostałego tekstu, a identycznym z krojem epitetu gatunkowego, jeśli wchodzi w skład nazwy gatunku. Na przykład: #Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał. #Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał. #Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał. #Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał. Tradycyjnie w tekście prostym stosuje się kursywę (przykład 1). Zasady tworzenia nazw rodzajowych i gatunkowych opisują Międzynarodowe Kodeksy Nomenklatury Botanicznej i Zoologicznej. ---- Używa się też określenia rodzaj gramatyczny:
- rodzaj męski
- rodzaj żeński
- rodzaj nijaki. Kategoria:Ewolucja als:Gattung (Biologie) ms:Genus th:สกุล (ชีววิทยา)

Klasyfikacja biologiczna

Klasyfikowanie obiektów jest niezbędne wówczas, gdy mamy do czynienia z większą ich liczbą. Taki zbiór wymaga skatalogowania, w przeciwnym wypadku trudno byłoby się nim posługiwać. Ten sam zbiór można klasyfikować na podstawie różnych kryteriów. Dziedziną biologii, która zajmuje się klasyfikowaniem organizmów jest systematyka.

Klasyfikacja biologiczna

Klasyfikacja biologiczna ma strukturę hierarchiczną, z dość stabilnym "dołem", za to różnymi koncepcjami tego jak wygląda "szczyt". Dawniejsze systemy stawiały tam dwa "królestwa" - roślin i zwierząt, nie przystaje to jednak do stanu dzisiejszej wiedzy naukowej na temat rzeczywistych zależności między organizmami. Współcześnie najpopularniejszy system, to zgodny z wiedzą genetyczną podział na trzy "domeny" - bakterie, archeany i eukarionty, przy czym w tej ostatniej wydziela się królestwa roślin, grzybów i zwierząt, oraz protistów - pierwotniaków. Wciąż popularny też jest starszy system "pięciu królestw" dzielący świat żywy na bakterie, protisty, rośliny, grzyby i zwierzęta, przy czym tylko trzy ostatnie uznaje się za monofiletyczne, pozostałe są parafiletyczne, a więc grupujące organizmy niekoniecznie blisko spokrewnione, choć pochodzące od jednego wspólnego przodka. Np. królestwo bakterii obejmuje tu dwie bardzo stare linie ewolucyjne, które – choć pozornie bardzo podobne – są od siebie odleglejsze niż np. człowiek i pieczarka (ssaki i podstawczaki). W rzeczywistości wiele linii filogenetycznych, szczególnie prostych organizmów ma wciąż nieustaloną przynależność i ich "przydział" bywa arbitralną decyzją twórcy tej czy innej danej publikacji, lub konserwatywnym powieleniem dawnych, nietrafnych decyzji.

Jednostki klasyfikacji biologicznej

Podstawową jednostką klasyfikacji biologicznej jest gatunek biologiczny. Gatunki pogrupowane są w rodzaje, te z kolei łączy się w rodziny, rodziny w rzędy i tak dalej, aż do królestw. Każdą z rang można w razie potrzeby dzielić na podrangi, np. gatunek dzieli się czasem na podgatunki, rasy i odmiany. Najlepszym przykładem może być gatunek kota domowego, w którym olbrzymia różnorodność form zmusza hodowców do wyróżnienia niezliczonej niemal liczby ras i odmian. Z podobnym zjawiskiem możemy się spotkać również w przyrodzie, zwłaszcza wówczas, gdy dany gatunek zamieszkuje obszar o znacznym zróżnicowaniu środowiska. Taka mozaikowatość środowiska sprzyja wytwarzaniu podgatunków i ewentualnej specjacji. Przyjęło się, że porównywalne rangi w systematyce roślin i systematyce zwierząt mają odmienne nazwy: w królestwie zwierząt wyróżnia się np. gromadę, która w królestwie roślin ma odpowiednik w postaci klasy. Natomiast gromada w świecie roślin odpowiada typowi w królestwie zwierząt. Winą za to zamieszanie należałoby obarczyć polskich systematyków, którzy nazwę gromady przypisują odmiennym rangą kategoriom. W nowszej literaturze polskiej dopuszcza się stosowanie nazwy typ zarówno dla roślin jak i dla zwierząt. Dla przejrzystości klasyfikacji i uniknięcia nieporozumień, należałoby przyjąć następującą hierarchię: klasy Organizmom klasyfikowanym w obrębie poszczególnych jednostek klasyfikacji (taksonów) nadaje się dwuczłonowe nazwy łacińskie. Zwyczaj ten oczywiście narodził się w czasach, gdy łacina była językiem powszechnie stosowanym przez ludzi nauki. Zasady nazewnictwa biologicznego są określane przez odpowiednie kodeksy nazewnictwa botanicznego i zoologicznego. Kodeksy te regulują zasady łacińskiego nazewnictwa roślin i zwierząt, nie omawiając nazewnictwa w innych językach. Mimo tego, że dla dużej części organizmów istnieją rodzime odpowiedniki łacińskiej nazwy naukowej, wiele roślin i zwierząt określa się mianem tradycyjnym, często bardzo odmiennym od nazwy naukowej. Przykładem może być Vaccinium myrtillus, czyli borówka czernica (polska nazwa systematyczna), zwana powszechnie borówką lub czarną jagodą. Nazwy naukowe taksonów powyżej podstawowego (czyli gatunku) są jednoczęściowe. Nazwa gatunkowa zawsze (również w języku polskim) składa się z dwóch członów: nazwy rodzaju, do którego gatunek należy, i epitetu gatunkowego, określającego ściśle dany gatunek. Po epitecie gatunkowym dodaje się czasem nazwisko lub skrót nazwiska uczonego lub odkrywcy, który pierwszy ten gatunek opisał. Często jest to duża litera L, oznaczająca Karola Linneusza, szwedzkiego systematyka, który ten system spopularyzował.

Klasyfikacja naturalna i sztuczna

Obiekty można klasyfikować na różne sposoby, na podstawie różnych kryteriów. Klasyfikacja może więc mieć charakter sztuczny i naturalny. Na przykład podział zwierząt na lądowe i wodne jest sztuczny i nie oddaje rzeczywistego podobieństwa organizmów. Klasyfikacja naturalna organizmów powinna bowiem odzwierciedlać ich pokrewieństwo, a więc mówić o ich drodze ewolucyjnej i przedstawiać filogenezę. Przykładem klasyfikacji sztucznej, ale niezwykle pożytecznej z punktu widzenia metodyki nauczania biologii jest podział zwierząt na kręgowce i bezkręgowce. Druga z wymienionych grup (bezkręgowce) jest jednostką sztuczną, a zaliczane do niej zwierzęta łączy tylko jedna cecha diagnostyczna, a mianowicie brak kręgosłupa.

Ciekawostka

Takie czy inne próby klasyfikacji zwierząt i roślin podejmowano zawsze. Jedną z zabawniejszych z dzisiejszego punktu widzenia jest próba zaprezentowana w starej chińskiej encyklopedii z X wieku. Dzieli się tam rośliny i zwierzęta następująco: (a) te, które należą do Cesarza, (b) zabalsamowane, (c) wytresowane, (d) ssące prosięta, (e) syreny, (f) fantastyczne, (g) bezpańskie psy, (h) te, które mieszczą się w tej klasyfikacji, (i) te, które trzęsą się, jakby były szalone, (j) niezliczone, (k) te, które namalowano bardzo cienkim pędzelkiem z sierści wielbłąda, (l) inne, (m) te, które przed chwilą stłukły wazon, (n) te, które z dala wyglądają jak muchy. Podział ten, anegdotyczny z naszego punktu widzenia, został tu przytoczony po to, by wykazać jak wielkie znaczenie dla spójności klasyfikacji ma prawidłowy wybór kryterium, na którym się opiera. Zobacz też:
- kategoria systematyczna
- przegląd zagadnień z zakresu biologii
- zalecenia dotyczące nazewnictwa biologicznego ja:生物の分類 Kategoria:Ewolucja

Kategoria:Ewolucja

Kategoria:Biologia

Régent

ja:摂政

Histoire

La régence est une période transitoire durant laquelle une personnalité (généralement de la famille royale) exerce le pouvoir au nom du monarque en titre, trop jeune, absent ou incapable de gouverner par lui-même.

Belgique

- 1944-1950 : régence de Charles, oncle de Baudouin.

Égypte

- -1478 ~ -1457 : régence d'Hatschepsout, tante de Thoutmosis III.

France

- 1059-1066 : régence d'Anne de Kiev, mère de Philippe I;
- 1226-1242 : régence de Blanche de Castille, mère de Louis IX;
- 1316-1316 : régence de Philippe de Poitiers, futur Philippe V dit le Long, lors de la mort de son frère Louis X dit le Hutin, en juin, et jusqu'à la mort prématurée du fils de ce dernier, Jean I dit le Posthume , en septembre;
- 1380-1388 : régence des ducs de Berry et de Bourgogne, oncles de Charles VI;
- 1483-1491 : régence d'Anne de France, fille de Louis XI et de son mari Charles VIII]], leur frère et beau-frère;
- [[Catherine de Médicis :
- 1552-1552 : régence lors du départ en guerre de son mari Henri II,
- 1559-1560 : régence durant la minorité de son fils François II,
- 1560-1563 : régence durant la minorité de son second fils Charles IX.
- 1610-1614 : régence de Marie de Médicis, mère de Louis XIII
- 1643-1651 : régence d'Anne d'Autriche, mère de Louis XIV
- 1715-1723 : régence de Philippe d'Orléans dit le Régent, cousin de Louis XV. Cette régence constitua un régime politique en soi : la Régence.

Royaume-Uni

- 1811-1820 : régence du futur Georges IV, fils de George III ----

Art

Le style Régence est le nom donné au mobilier créé en France sous la Régence au début du XVIII siècle. Le mobilier régence préfigure le style Louis XV en introduisant un galbe soutenu notamment au niveau des pieds (de commode par exemple) tout en gardant l'aspect imposant et majestueux du style Louis XIV Catégorie:Monarchie

suplementy Muzyczne gry online zbiorniki tworzywowe programy Darmowe gry online

:: RELATED NEWS ::

Marvelous Freedom
Franklin Rosemont (born October 2, 1943) was co-founder of the Surrealist Movement in the United States. He was born in Chicago, Illinois, USA. His father, Henry, was a labor activist, and mother, Sally, a jazz musician.[http://www.columbia.edu/~lnp3/mydocs/culture/american_surreal

Benno Ohnesorg
Benno Ohnesorg (October 15, 1940 - June 2, 1967) was a German university student killed by a police officer on June 2 1967, during a demonstration in Berlin against the visit of the Shah of Iran,

Radical left wing
The term far left refers to the relative position a person or group occupies within the political spectrum. Originally the term considered spacing in the French Revolution with the most radical of the Jacobins being viewed as the far-left. The term "Jacobin" for a kind of far-left person continued throughout much of the nineteenth century. In modern times it is ideally used to describ

Bill Luther
William Paul Luther (born June 27 1945) is an American politician. Luther was a Democratic member of the United States House of Representatives from 1995 to 2003, representing the 6th District of Read More...

Maniple (vestment)
A maniple is a liturgical vestment formerly common in the Roman Catholic Church and occasionally used in some Anglican churches. Its use was discontinued after the Second Vatican Council. It is still seen occasionally in those who practice the Tridentine Rite and in some Anglo-Cath

Wikipedia:Recent additions 4

Did you know...

...that the Korean poetic form of sijo resembles the Japanese poetic form of haiku? ...that poet Robert Hass, a two-term American Poet Laure

Murphy Brown
Murphy Brown was an American situation comedy which aired on CBS from November 14, 1988 to May 18, 1998. It starred Candice Bergen as Murphy Brown, an investig

Chuck Bednarik
Chuck Bednarik (born May 1, 1925 in Bethlehem, Pennsylvania) is a former professional football player, best remembered as one of the most devastating tacklers in the history of football. He played for the Philadelphia Eagles of the NFL