Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
Królestwo (biologia)

Królestwo (biologia)

Królestwo (łac. regnum) było do niedawna kategorią systematyczną o najwyższej randze w systematyce biologicznej. Obecnie niektórzy systematycy przyjmują podział świata żywego na domeny, które dopiero dzielone są na królestwa.
Położenie królestwa w hierarchii taksonomicznej wygląda więc następująco:
- domena (...)
- królestwo (regnum)
- gromada (divisio) dla roślin lub typ (phylum) dla zwierząt Najbardziej tradycyjny podział, wywodzący się jeszcze od Arystotelesa, a utrwalony przez Linneusza to podział na dwa królestwa:
- Zwierzęta
- Rośliny Był uznawany za obowiązujący jeszcze w pierwszej połowie XX wieku, a jego pozostałości widać wciąż w podziałach nauk biologicznych (porównaj Botanika, Zoologia, Taksonomia roślin itp.).
Obecnie najczęściej stosowanym podziałem jest podział na 6 królestw (regnum) w obrębie 2 nadkrólestw (superregna). Podział ten wywodzi się od systemu pięciu królestw zaproponowanego w 1978 roku przez Roberta Whittakera i Lynn Margulis.
- Bezjądrowe (Prokaryota) - organizmy bez jądra komórkowego:
  - Eubakterie (Eubacteria) - obejmują bakterie, sinice i prochlorofity
  - Archeany (Archaea)
- Jądrowe (Eukaryota) - organizmy posiadające wyraźne jądra komórkowe:
  - Rośliny (Plantae)
  - Protista - np. pierwotniaki i glony
  - Grzyby (Fungi)
  - Zwierzęta (Animalia). Konkurencyjny system autostwa Thomasa Cavaliera-Smitha przewiduje podział na 8 królestw w obrębie 2 cesarstw:
- Bakterie (Bacteria):
  - Eubakterie (Eubacteria)
  - Archeany (Archaea)
- Jądrowe (Eukaryota):
  - Archezoa - prymitywne eukarionty bez chloroplasów i mitochondriów
  - Protozoa - jednokomórkowce bez ścian komórkowych ale z mitochondriami
  - Chromista - głównie glony i niektóre grzyby
  - Rośliny (Plantae) - łącznie z zielonymi glonami
  - Grzyby (Fungi)
  - Zwierzęta (Animalia). Nie jest on jednak zbyt popularny, głównie ze względu na brak pewności co do pokrewieństw między grupami eukariontów.
Obecnie najpopularniejszy wśród biologów jest podział na trzy domeny.

Zobacz też


- Drzewo Życia
- Systematyka Kategoria:Ewolucja th:อาณาจักร (ชีววิทยา)

Kategoria systematyczna

=Kategoria systematyczna= Kategoria systematyczna (kategoria taksonomiczna) - miejsce lub położenie w hierarchii systemu klasyfikacyjnego. Podstawową kategorią systematyczną jest gatunek. Kategoria jest pojęciem abstrakcyjnym, ale obejmuje konkretne biologiczne obiekty, grupy organizmów sklasyfikowanych razem i wyróżniających się jakąś cechą tak wyraźnie, że "zasługują" na zaszeregowanie do konkretnej kategorii; grupy te określa się mianem taksonów. Najważniejsze stosowane dziś kategorie wyższe (czyli kategorie wyższe od gatunku) to (w kolejności od niższej do wyższej) to: :rodzaj :rodzina :rząd :gromada :typ :królestwo Kategoriami niższego rzędu (poniżej gatunku) są: podgatunek, a także odmiana i forma. Zasady tworzenia nazw systematycznych określają specjalne kodeksy.

Trudności w zrozumieniu terminu

W języku polskim kategoria systematyczna jest nagminnie mylona z taksonem. Różnica polega zaś na tym, że podczas gdy kategoria oznacza rangę czy miejsce w hierarchii, takson oznacza konkretną grupę podobnych do siebie osobników, zaliczaną do danej kategorii. Np. takson łabędź (Cygnus) obejmuje wszystkie łabędzie zgromadzone w kategorii systematycznej "rodzaj". Taksony klasyfikowane w poszczególnych kategoriach powinny być monofiletyczne, lub w najgorszym wypadku parafiletyczne. Te drugie dopuszcza się często z przyczyn historycznych. Np. gady są taksonem parafiletycznym w randze gromady. Każdy takson monofiletyczny jest kladem, choć nie każdy klad ma przypisany odrębny takson - potrzeba by na to po prostu za dużo poziomów.

Stosowane współcześnie kategorie

Stosowane współcześnie kategorie systematyczne (w nawiasach podano nazwę łacińską kategorii):
- domena
- królestwo (regnum)
- gromada (divisio) dla roślin lub typ (phylum) dla zwierząt
- klasa (classis) dla roślin lub gromada dla zwierząt (ale tylko po polsku!)
- szczep
- rząd (ordo)
- rodzina (familia)
- podrodzina (subfamilia)
- plemię (tribus)
- rodzaj (genus)
- gatunek (species)
- podgatunek (subspecies)
- odmiana (varietas)
- forma (forma)

Dodatkowe kategorie

Często tworzy się dodatkowe poziomy - dodając przedrostek pod- (sub-) dla poziomu bezpośrednio niższego, lub nad- (super-) dla bezpośrednio wyższego. Istnieje też kilka poziomów dodatkowych które mają osobną nazwę, np. plemię (tribus) dla taksonu pomiędzy podrodziną a rodzajem.

Historia

Tradycyjnie najwyższą kategorią było królestwo. Wyróżniano dwa królestwa - zwierząt i roślin. Do roślin zaliczano m.in. grzyby i bakterie, a różne jednokomórkowe eukarionty rozdzielano między rośliny i zwierzęta na podstawie cech budowy. Razem z rosnącą świadomością błędności tego podziału wydzielono dodatkowe królestwa: bakterie, grzyby i pierwotniaki (jednokomórkowe eukarionty). Cztery z nich tworzyły nadkrólestwo Eukaryota, bakterie zaś nadkrólestwo Prokaryota. Odkryciu archeanów oraz badania nad eukariotami spowodowały konieczność dalszych zmian w systematyce. Obecnie coraz bardziej popularny jest system trzech domen:
- bakterie
- archeany
- jądrowe Przy czym jądrowe wywodzą się z archeanów, więc Archaea są grupą parafiletyczną. Podział jądrowych jest w sporym stopniu nieustalony. Tymczasowo stosuje się tradycyjny ich podział na rośliny, grzyby, zwierzęta i pierwotniaki, z pełną świadomością jego braków. Zobacz też: klasyfikacja biologiczna, systematyka, kladystyka, taksonomia, taksonomia roślin, cesarstwo i nadkrólestwo Kategoria:Ewolucja

Systematyka (biologia)

Systematyka organizmów żywych - nauka zajmująca się badaniem różnorodności organizmów, klasyfikowaniem ich, katalogowaniem, opisywaniem. Systematyka umieszcza każdy organizm (grupę organizmów) zakwalifikowany jako takson w hierarchicznej strukturze kategorii. Nie jest to jednak zaszeregowanie raz na zawsze ustalone - często dokonuje się rewizji taksonomicznych zmieniając rangę i wzajemne relacje taksonów zgodnie ze zmieniającym się stanem wiedzy na temat poszczególnych grup organizmów (a w szczególności na temat ich pokrewieństw). Często jednocześnie egzystuje kilka alternatywnych "systemów" na danym poziomie, każdy uznawany przez inną grupę taksonomów. Widać to nawet na najwyższym poziomie, gdzie współistnieją przynajmniej trzy różne podziały całego świata żywego. W bardziej tradycyjnych podziałach najwyższym taksonem jest królestwo lub nadkrólestwo, w nowszych przyjmuje się podział na jeszcze wyższe jednostki - domeny. Zobacz też: Drzewo Życia, klasyfikacja biologiczna.

Systematyka w Internecie

Linki


- [http://www.atlas.przyrodnik.com/systematyka.html Atlas roślin - systematyka iglastych] Kategoria:Ewolucja

Domena (biologia)

W systematyce świata żywego, którą zaproponował Carl Woese, domena stanowi najwyższą jednostkę (kategoria), mogącą obejmować królestwa. Woese wyróżnił trzy domeny (taksony).
- bakterie (Bacteria)
  - poza właściwymi bakteriami obejmującą też sinice i prochlorofity
- archeowce (Archaea) - obejmującą organizmy prokariotyczne o budowie wyraźnie odmiennej od bakterii
- jądrowce (Eukarya) - obejmującą ok. 60 niezależnych linii rozwojowych zgrupowanych prowizorycznie w 4 królestwa:
  - pierwotniaki (Protista)
  - grzyby (Fungi)
  - rośliny (Plantae)
  - zwierzęta (Animalia) Podział ten został dokonany jedynie na podstawie porównania sekwencji rRNA, ale następnie znaleziono liczne fakty pasujące do niego. Z punktu widzenia biochemii i fizjologii komórek archeowce są bardzo odmienne od bakterii właściwych. Niektóre cechy zbliżają je do jądrowców. Istnieją też alternatywne podziały, np na cesarstwa. Niektórzy systematycy są zdania, że rozdzielanie prokariontów na dwa taksony wysokiej rangi nie jest wystarczająco uzasadnione (np. Lynn Margulis), bo mimo znaczących różnic biochemicznych są one jednak znacznie bardziej podobne do siebie niż do organizmów jądrowych. Wynika to z uznania planu budowy komórki za istotniejszą cechę systematyczną niż cechy biochemiczne – szczególnie że cechy biochemiczne mogą być „wymieniane” między nawet odlegle spokrewnionymi organizmami poprzez poziomy transfer genów. Zobacz też: Drzewo życia. Kategoria:Ewolucja

Rośliny

Rośliny (Plantae) - królestwo samożywnych organizmów lądowych, jak i wodnych o budowie tkankowej.
Dawniej termin oznaczał organizmy jedno- i wielokomórkowe o komórkach osłoniętych ścianami komórkowymi i/lub zdolne do samożywności. Ślad takiego ujęcia zachował się jedynie w zakresie zainteresowań tradycyjnej botaniki, która zajmowała się wszystkimi organizmami nie będącymi zwierzętami, od bakterii, poprzez grzyby, glony, mszaki po rośliny naczyniowe.
W obecnie obowiązującej systematyce wyodrębnia się rośliny zielone – klad zawierający zielenice wraz z ramienicami oraz ich potomków - rośliny lądowe.
Ze względu na wielokrotność występowania okresu rozwoju generatywnego, roślimy dzielimy na:
- rośliny monokarpiczne - występuje u nich tylko jeden cykl rozwojowy.
- rośliny polikarpiczne - cykl rozwoju generatywnego występuje wielokrotnie (byliny, krzewy i drzewa). W zależności od typu budowy i trwałości pędu, a także cyklu rozwojowego rośliny dzielimy na:
- drzewiaste:
  - drzewa
  - krzewy
  - krzewinki
- zielne
  - jednoroczne
    - rośliny jare
    - rośliny ozime
  - dwuletnie
  - wieloletnie (byliny) Niektóre rośliny w Polsce są objęte ochroną gatunkową. Są one wyszczególnione na liście gatunków roślin objętych ścisłą ochroną.
Zobacz też:
- Mikrobiologia - nauka o mikroorganizmach
- Algologia - nauka o glonach
- Mikologia - nauka o grzybach (znana bardziej pod niepoprawną nazwą "Mykologia")
- przegląd zagadnień z zakresu biologii W tabeli jest ujęta systematyka obecna w polskich podręcznikach i obecnie porzucona przez czołowe ośrodki naukowe na rzecz nowego podziału. Obejmuje ona np. glony obecnie wydzielone w oddzielne królestwo.

Systematyka

(stan aktualizacji jesień 2004) polskie nazwy zostały wykombinowane przez wikipedystę to piszącego, dlatego nie można ich uważać za obowiązujące w polskim języku botanicznym, mają one za zadanie tylko ułatwić korzystanie z Wikipedii
- Królestwo: Plantae - rośliny
  - Gromada: Bryophyta - mszaki
  - Gromada: Equisetophyta B. Boivin Bull.Soc.Bot.France 103:492 1956 (syn. Sphenophyta) - skrzypowe
  - Gromada: Lycopodiophyta D.H.Scott Stud.Foss.Pl.,ed.2:616,617 1909 - widłakowe
  - Gromada: Magnoliophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. ex Reveal Phytologia 79:70 1996 (syn. Angiospermophyta/Anthophyta) - okrytonasienne
  - Gromada: Pinophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. ex Reveal Phytologia 79:70 1996 (syn. Coniferophyta) - nagonasienne
  - Gromada: Polypodiophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. Taxon 15: 133 1966 (syn. Filicinophyta) - paprotniki
  - Gromada: Psilotophyta Heintze Cormofyt.Fylog.:22 1927 (syn. Pteridophyta) - psylofity ! ms:Tumbuhan zh-min-nan:Si̍t-bu̍t ko:식물 ja:植物 simple:Plant

Zwierzęta

Zwierzęta - wielokomórkowe, najczęściej tkankowe (tkanki zwierzęce) heterotroficzne organizmy żywe. Uznaje się, że przodkami zwierząt byli magazynujący glikogen przedstawiciele królestwa Protista. Występuje u nich w okresie rozwoju zarodkowego stadium blastuli.

Systematyka

Zwierzęta jako królestwo (lub podkrólestwo) obejmuje około 1,5 mln gatunków (800 tysięcy to owady), dzielące się na ok. 30 typów. Bardziej szczegółowa klasyfikacja przedstawiona jest w artykule "zoologia".

- Typ: płaskowce (Placozoa)
---- płaskowce
- Typ: gąbki (Porifera)
  - Gromada: gąbki krzemionkowe sześcioosiowe (Hexactinellida; syn. polskie: gąbki szklane, szkliste)
  - Gromada: gąbki wapienne (Calcispongiae)
  - Gromada: gąbki pospolite (Demospongiae; syn. polskie: gąbki różnoszkieletowe, niewapienne, zwyczajne)
  - Gromada: archeocjaty (Archeocyatha) †
---- Typ: wielokomórkowce pośrednie (Mesozoa)
  - Gromada: rombowce (Rhombozoa)
  - Gromada: prostopływce (Orthonectida)
----
- Typ: parzydełkowce (Cnidaria)
  - Gromada: stułbiopławy (Hydrozoa)
  - Gromada: krążkopławy (Scyphozoa)
  - Gromada: kostkowce/kostkomeduzy (Cubozoa)
  - Gromada: koralowce (Anthozoa)
----
- Typ: żebropławy (Ctenophora)
----
- Typ: lejkogębce (Cycliophora)
---- lejkogębce
- Typ: płazińce (Platyhelminthes)
  - Gromada: wirki (Turbellaria)
  - Gromada: skrzelowce (Digenea)
  - Gromada: przywry wnętrzniaki (Monogenea)
  - Gromada: tasiemce (Cestoda)
----
- Typ: Micrognathozoa
----
- Typ: wstężnice (Nemertea lub Nemertina)
----
- Typ: obleńce (Aschelminthes)
  - Gromada: wrotki (Rotifera)
  - Gromada: brzuchorzęski (Gastrotricha)
  - Gromada: nicienie (Nematoda)
  - Gromada: nitnikowce (Nematomorpha)
----
- Typ: ryjkogłowy (Kinorhyncha)
----
- Typ: kolczugowce (Loricifera)
----
- Typ: kolcogłowy (Acanthocephala)
---- kolcogłowy
- Typ: pierścienice (Annelida)
  - Gromada: wieloszczety (Polychaeta)
  - Gromada: skąposzczety (Oligochaeta)
  - Gromada: pijawki (Hirudinea)
----
- Typ: niezmogowce (Priapulida)
----
- Typ: sikwiaki (Sipuncula)
----
- Typ: szczetnice (Echiurida)
---- szczetnice
- Typ: stawonogi (Arthropoda)
- Podtyp trylobitokształtne Trilobitomorpha
  - Gromada: trylobity - Trilobita (wymarłe)
- Podtyp szczękoczułkowce Chelicerata
  - Gromada pajęczaki Arachnida
  - Gromada staroraki Merostomata.
  - Gromada kikutnice Pycnogonida
- Podtyp wije Myriapoda
  - Gromada pareczniki Chilopoda
  - Gromada dwuparce Diplopoda
  - Gromada skąponogi Pauropoda
  - Gromada drobnonogi Symphyla
- Podtyp sześcionogi Hexapoda
  - Gromada owady Insecta
  - Gromada widłogonki Diplura
  - Gromada skoczogonki Collembola
  - Gromada pierwogonki Protura
- Podtyp skorupiaki Crustacea
  - łopatonogi Remipedia
  - podkowiastogłowe Cephalocarida
  - skrzelonogi Branchiopoda
  - małżoraczki Ostracoda
  - wąsoraczki Mystacocarida
  - widłonogi Copepoda
  - tarczenice Branchiura
  - wąsonogi Cirripedia
  - tantulokarydy Tantulocarida
  - pancerzowce Malacostraca
----
- Typ: pazurnice (Onychophora)
----
- Typ: niesporczaki (Tardigrada)
----
- Typ: mszywioły (Bryozoa)
----
- Typ: ramienionogi (Brachiopoda)
----
- Typ: kryzelnice (Phoronida?)
---- kryzelnice
- Typ: mięczaki (Mollusca)
  - Gromada: chitony (Plyplacophora)
  - Gromada: jednotarczowce (Monoplacophora)
  - Gromada: ślimaki (Gastropoda)
  - Gromada: łódkonogi (Scaphopoda)
  - Gromada: małże (Bivalvia)
  - Gromada: głowonogi (Cephalopoda)
---- głowonogi
- Typ: szkarłupnie (Echinodermata)
  - Gromada: liliowce (Crinoidea)
  - Gromada: rozgwiazdy (Asteroidea)
  - Gromada: kołonice (Concentricycloidea
  - Gromada: wężowidła (Ophiuroidea)
  - Gromada: jeżowce (Echinoidea)
  - Gromada: strzykwy (Holothurioidea)
----
- Typ: szczecioszczękie (Chaetognatha)
----
- Typ: pogonofory (Pogonophora)
----
- Typ: półstrunowce (Hemichordata)
  - Gromada: graptolity (Graptolithian) †
  - Gromada: jelitodyszne (Enteropneusta)
  - Gromada: pióroskrzelne (Pterobranchia)
  - Gromada: Planctosphaeroidea
---- Planctosphaeroidea
- Typ: strunowce (Chordata)
  - Podtyp: osłonice (Urochordata)
  - Podtyp: bezczaszkowce (Cephalochordata)
  - Podtyp: kręgowce (Vertebrata)
    - Gromada: bezszczękowce (Agnatha)
    - Gromada: ryby (Pisces)
    - Gromada: płazy (Amphibia)
    - Gromada: gady (Reptilia)
    - Gromada: ptaki (Aves)
    - Gromada: ssaki (Mammalia)
Nauka o zwierzętach to zoologia. Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu biologii ! zh-min-nan:Tōng-bu̍t ko:동물 ms:Haiwan ja:動物 simple:Animal th:สัตว์

Karol Linneusz

Karol Linneusz, Carl von Linné, (ur. 23 maja 1707 r., zm. 10 stycznia 1778 r.), szwedzki przyrodnik, profesor uniwersytetu w Uppsali. Uppsali Jest autorem dzieła Systema Naturae, w którym opisał podstawy stworzonego przez siebie systemu klasyfikacji organizmów oraz binominalnego (dwuimiennego) nazewnictwa biologicznego, a takze klasyfikacji minerałów. Opisał około 6000 gatunków roślin i zwierząt (obecnie oznacza się je symbolem "L."). Stworzony przez niego system taksonomiczny, choć był sztuczny, stał się podwaliną współczesnej taksonomii. Początkowo był kreacjonistą, uważał, że wszystkie istniejace gatunki zostały stworzone równocześnie, pod koniec życia dopuszczał możliwość powstawania nowych gatunków wskutek krzyżowania się istniejących już form życia. Linné Carl von Linné Carl von zh-min-nan:Carolus Linnaeus ko:칼 폰 린네 ja:カール・フォン・リンネ

Rośliny

Rośliny (Plantae) - królestwo samożywnych organizmów lądowych, jak i wodnych o budowie tkankowej.
Dawniej termin oznaczał organizmy jedno- i wielokomórkowe o komórkach osłoniętych ścianami komórkowymi i/lub zdolne do samożywności. Ślad takiego ujęcia zachował się jedynie w zakresie zainteresowań tradycyjnej botaniki, która zajmowała się wszystkimi organizmami nie będącymi zwierzętami, od bakterii, poprzez grzyby, glony, mszaki po rośliny naczyniowe.
W obecnie obowiązującej systematyce wyodrębnia się rośliny zielone – klad zawierający zielenice wraz z ramienicami oraz ich potomków - rośliny lądowe.
Ze względu na wielokrotność występowania okresu rozwoju generatywnego, roślimy dzielimy na:
- rośliny monokarpiczne - występuje u nich tylko jeden cykl rozwojowy.
- rośliny polikarpiczne - cykl rozwoju generatywnego występuje wielokrotnie (byliny, krzewy i drzewa). W zależności od typu budowy i trwałości pędu, a także cyklu rozwojowego rośliny dzielimy na:
- drzewiaste:
  - drzewa
  - krzewy
  - krzewinki
- zielne
  - jednoroczne
    - rośliny jare
    - rośliny ozime
  - dwuletnie
  - wieloletnie (byliny) Niektóre rośliny w Polsce są objęte ochroną gatunkową. Są one wyszczególnione na liście gatunków roślin objętych ścisłą ochroną.
Zobacz też:
- Mikrobiologia - nauka o mikroorganizmach
- Algologia - nauka o glonach
- Mikologia - nauka o grzybach (znana bardziej pod niepoprawną nazwą "Mykologia")
- przegląd zagadnień z zakresu biologii W tabeli jest ujęta systematyka obecna w polskich podręcznikach i obecnie porzucona przez czołowe ośrodki naukowe na rzecz nowego podziału. Obejmuje ona np. glony obecnie wydzielone w oddzielne królestwo.

Systematyka

(stan aktualizacji jesień 2004) polskie nazwy zostały wykombinowane przez wikipedystę to piszącego, dlatego nie można ich uważać za obowiązujące w polskim języku botanicznym, mają one za zadanie tylko ułatwić korzystanie z Wikipedii
- Królestwo: Plantae - rośliny
  - Gromada: Bryophyta - mszaki
  - Gromada: Equisetophyta B. Boivin Bull.Soc.Bot.France 103:492 1956 (syn. Sphenophyta) - skrzypowe
  - Gromada: Lycopodiophyta D.H.Scott Stud.Foss.Pl.,ed.2:616,617 1909 - widłakowe
  - Gromada: Magnoliophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. ex Reveal Phytologia 79:70 1996 (syn. Angiospermophyta/Anthophyta) - okrytonasienne
  - Gromada: Pinophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. ex Reveal Phytologia 79:70 1996 (syn. Coniferophyta) - nagonasienne
  - Gromada: Polypodiophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. Taxon 15: 133 1966 (syn. Filicinophyta) - paprotniki
  - Gromada: Psilotophyta Heintze Cormofyt.Fylog.:22 1927 (syn. Pteridophyta) - psylofity ! ms:Tumbuhan zh-min-nan:Si̍t-bu̍t ko:식물 ja:植物 simple:Plant

XX wiek

XIX wiek XX wiek XXI wiek Lata 1900-1909 Lata 1910-1919 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90. 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 ---- 2000

Ważne procesy i przemiany cywilizacyjne


- upadek kolonializmu
- wynalezienie i rozpowszechnienie się telewizji
- rozwój telekomunikacji
- pierwsze loty człowieka w kosmos, lądowanie na Księżycu (1969)
- wprowadzenie do powszechnego użytku komputerów domowych
- rozpowszechnienie się filmów
- "Wiek atomu" - wykorzystanie pokojowe i militarne
- początek dominacji języka angielskiego w kontaktach międzynarodowych
- emancypacja kobiet

Ważne procesy historyczne


- pierwsza i druga wojna światowa
- Wyścig zbrojeń
- "Zimna wojna"
- kryzys paliwowy
- rozwój i upadek państw komunistycznych

Wydarzenia, które przeszły do historii


- wybuch I wojny światowej (1914)
- traktat wersalski (1919)
- wybuch II wojny światowej (1939)
- "wielki marsz" w Chinach (1934-1935)
- Holocaust
- bitwa o Wielką Brytanię (1940)
- bitwa pod Stalingradem
- zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę i Nagasaki (1945)
- konferencja w Jałcie - początek trwającego 44 lata podziału Europy (1945)
- wojna w Korei (1950)
- zdobycie Mount Everestu (1953)
- kryzys kubański (1962)
- praska wiosna (1968)
- Festiwal w Woodstock (1969)
- lądowanie ludzi na Księżycu (1969)
- początek integracji europejskiej (1955)
- przejęcie władzy przez ajatollaha Chomeiniego i fundamentalistów w Iranie (1979)
- inwazja ZSRR na Afganistan (1979)
- początek epidemii AIDS (1981)
- upadek muru berlińskiego (1989)
- pierwsza "Wojna w Zatoce" (1991)
- początek wojny na Bałkanach (1991)
- zjednoczenie Niemiec
- wojna w Czeczenii (1995-1996)

Ważne wydarzenia w nauce i technice


- postęp i odkrycia naukowe genetyki, genetyki molekularnej oraz inżynierii genetycznej umożliwiły rozwój biotechnologii
- inne zagadnienia ważne dla nauki w XX wieku
- 1900 - pojęcie kwantu; początki genetyki
- 1903 - pierwszy lot samolotem braci Wright
- 1905 - szczególna teoria względności
- 1907 - wynalezienie bakelitu, pierwszego tworzywa sztucznego
- 1907 - wynalezienie śmigłowca
- 1913 - Ford T zapoczątkowuje erę rozwoju motoryzacji masowej
- 1915 - ogólna teoria względności
- 1922 - zastosowanie insuliny w leczeniu cukrzycy
- 1923 - wynalezienie szczepionki przeciw gruźlicy
- 1925 - telewizja
- ok. 1926 - mechanika kwantowa
- 1929 - odkrycie penicyliny pierwszego antybiotyku, początek skutecznej walki z większością bakteryjnych chorób zakaźnych
- 1929 - odkrycie procesu rozszerzania się Wszechświata
- 1932 - odkrycie pierwszej antycząstki
- 1937 - silnik odrzutowy
- 1939 - samolot odrzutowy
- 1942 - reaktor jądrowy
- 1944 - komputer (ASCC lub MARK I)
- 1945 - bomba atomowa
- 1947 - postulat istnienia Wielkiego Wybuchu
- 1948 - kserograf; Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
- 1951 - teoria algorytmów
- 1952 - bomba wodorowa; Powstaje Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG)
- 1953 - odkrycie struktury DNA
- 1956 - magnetowid
- 1957 - pierwszy sztuczny satelita Ziemi
- 1958 - Amerykanie wysłali w przestrzeń własnego satelitę – Explorer 1.
- 1959 - poduszkowiec
- 1960 - wynalezienie lasera
- 1961 - pierwszy człowiek w kosmosie (Jurij Gagarin)
- 1962 - satelitarna telewizja międzykontynentalna
- 1967 - pierwszy przeszczep serca
- 1969 - lądowanie na Księżycu
- 1970 - teoria chaosu
- 1971 - mikrofalówka
- 1972 - mikroprocesor Intel 4040
- 1977 - początki Internetu
- 1978 - płyta CD
- 1978 - pierwsze "dziecko z probówki"
- 1981 - IBM PC - komputer osobisty; prom kosmiczny
- 1991 - na bazie EWG powstaje Unia Europejska
- 1996 - owca Dolly - efekt klonowania

Wybitni twórcy kultury i sztuki


- Antoni Czechow
- Giacomo Puccini
- Michaił Bułhakow
- Wacław Niżyński
- Ernest Hemingway
- Orson Welles
- Marcel Proust - powieściopisarz francuski
- Pablo Picasso
- Samuel Beckett
- James Joyce
- Franz Kafka
- Sigmund Freud
- Bruno Schulz

Wybitni uczeni


- Niels Bohr
- Francis Crick
- Albert Einstein
- Enrico Fermi
- Zygmunt Freud
- Stephen Hawking
- Friedrich Hayek
- Werner Karl Heisenberg
- Willard Van Orman Quine
- James Watson

Ważni politycy w historii XX wieku


- Winston Churchill
- Adolf Hitler
- Mohandas Gandhi
- Włodzimierz Ilijcz Lenin
- Benito Mussolini
- Józef Stalin
- Francesco Franco
- Józef Piłsudski
- Margaret Thatcher
- Michaił Gorbaczow
- Nelson Mandela

Inni znani ludzie


- John Maynard Keynes - angielski ekonomista
- Jurij Gagarin
- Neil Armstrong
- Lech Wałęsa
- Marilyn Monroe
- Elvis Presley
- John Lennon
- Martin Luther King Jr.
- Jan Paweł II

Zobacz też


- wynalazki wieku XX Kategoria:Kartka z kalendarza-wiek ko:20세기 ja:20世紀 simple:20th century

Botanika

Botanika to dział biologii zajmujący się roślinami. Jest to całokształt wiedzy zaczerpnięty z różnych działów nauki o roślinach i składający się na wiadomości z:
- organografii roślin:
  - anatomii roślin:
    - histologii roślin
  - morfologii roślin
- cytologii roślin
- fizjologii roślin
- genetyki
- embriologia roślin
- morfogenezy roślin
- systematyki
  - taksonomii roślin
- ewolucji roślin
- ekologii roślin
- geografii roślin (fitogeografia)
- ochrony przyrody
- fitosocjologia (fitocenologia, socjologia roślin)
- geobotanika
- paleobotanika
- botanika stosowana W skład botaniki włącza się też czasem nauki zajmujące się grzybami, porostami, a nawet cyjanobakteriami (sinicami) i niektórymi pierwotniakami. Wywodzi się to z dawnych błędnych poglądów jakoby były one roślinami. Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu biologii
- ko:식물학 ja:植物学 simple:Botany th:พฤกษศาสตร์

Taksonomia roślin

Taksonomia roślin - dział systematyki roślin obejmujący teorię i praktykę klasyfikowania organizmów roślinnych, zajmujący się techniką wyróżniania i opisywania taksonów roślinnych, a więc ich klasyfikacją, nazewnictwem i hierarchizacją. Rozdzielenie systematyki biologicznej na roślinną i zwierzęcą jest zaszłością historyczną pochodzącą jeszcze od Linneusza, ale ze względu na konserwatyzm środowiska naukowego wciąż jeszcze ma wpływ na stan aktualny. Poniżej zamieszczono listę kategorii taksonomicznych w obrębie królestwa roślin, od najwyższych do najniższych rangą, z uwzględnieniem łacińskich nazw taksonów oraz (w nawiasach) końcówek nazw systematycznych. Podział ten różni się w szczegółach od podziału stsowanego przez taksonomię zwierząt.
- królestwo - regnum,
  - podkrólestwo - subregnum (-bionta)
- gromada - divisio (-phyta)
  - podgromada - subdivisio (-phytina)
- klasa - classis (-opsida, -atae)
  - podklasa - subclassis (-idae)
- nadrząd - superordo (-anae)
- rząd - ordo (-ales)
- rodzina - familia (-aceae)
  - podrodzina - subfamilia (-oideae)
- plemię - tribus (-eae)
  - podplemię - subtribus (-inae)
- rodzaj - genus
  - podrodzaj - subgenus
- sekcja - sectio
- seria - series
- gatunek - species
  - podgatunek - subspecies
- odmiana - varietas
- forma - forma Zobacz też:
- Botanika kategoria:botanika Kategoria:Ewolucja

Lynn Margulis

Lynn Margulis (ur. 1938) - biolog amerykańska; prof. uniw. w Bostonie (1967 - 1988), uniw. stanu Massachusetts / Amherst (od 1988). Twórczyni endosymbiotycznej teorii o pochodzeniu mitochondriów i chloroplastów (Origin of Eucaryotic Cells 1970), w której przyjmuje się, że organella te powstały w wyniku symbiozy przodków współczesnych przedstawicieli Eucariota z przodkami współczesnych cyjanobakterii (chloroplasty) oraz bakterii purpurowych (mitochondria). Symbiotyczni przodkowie cyjanobakterii umożliwiały proces fotosyntezy a przodkowie bakterii purpurowych oddychanie tlenowe. Z biegiem ewolucji funkcje metaboliczne pełnione przez te symbionty stały się nieodzowne dla gospodarza a same symbionty stały się organellami komórkowymi. Teoria ta przyjęta początkowo krytycznie, obecnie jest powszechnie uznawana. Obecnie Margulis jest propagatorką teorii Gai, opartej o koncepcje jakie przedstawił James Lovelock ("Gaia: A New Look at Life on Earth", 1979), zgodnie z którymi cała biosfera jest samoregulującym się superorganizmem, w którym działalność świata żywego wpływa na takie aspekty środowiska planety jak klimat, atmosfera, zasolenie oceanów itp. Jest także współautorką jednego z obecnie istniejacych systematycznych podziałów świata żywego (Whittaker's five kingdoms of organisms 1971).

Literatura po polsku:


- Lynn Margulis, Symbiotyczna planeta, tłum. Marcin Ryszkiewicz, Warszawa 2000, Wydawnictwo CiS

Linki zewnetrzne:


- [http://www.bio.umass.edu/faculty/biog/margulis.html Biografia Lynn Margulis] Margulis Lynn ko:린 마굴리스 ja:リン・マーギュリス

Prokarioty

Prokarioty (Prokaryota; Procaryota; polski syn. - prokarionty) - organizmy w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego (w przeciwieństwie do eukariotów). Różnica między tymi dwiema taksonami (klasyfikowanymi czasem w randze domeny) należy do najważniejszych różnic systematycznych. Większość prokariotów to bakterie, dlatego czasem nazwy te stosuje sie wymiennie. W systematyce istnieje jednak trend do rozbijania domeny prokarioty na dwie i w związku z tym wyróżniania trzech domen: eukarioty, bakterie właściwe i archeany. Nazwa "prokarioty" pochodzi od greckiego pros (przed) i karyon (jądro). Lista synonimów nazwy "prokarioty":
prokarionty, akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobiony, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, organizmy prokariotyczne, przedjądrowce.

Opis komórki

Komórka organizmu prokariotycznego jest zazwyczaj znacznie mniejsza od komórki eukariotycznej i nie zawiera jądra, wakuoli, siateczki endoplazmatycznej, aparatu Golgiego, centrioli, wrzeciona podziałowego, mitochondriów i chloroplastów, czyli struktur charakterystycznych dla eukariotów. DNA prokariotów nie jest połączony z histonami i występuje w postacie długiej podwójnej nici zwanej genoforem (czasem określanej też mianem pojedynczego chromosomu), splątanej w kłębek w obszarze jądrowym (nukleoid), który nie jest ograniczony i oddzielony od cytoplazmy błoną jądrową. W cytoplazmie prokariotów znajdują się: mezosomy, rybosomy, a u form fotosyntetyzujących dodatkowo jeszcze chromatofory lub tylakoidy. W cytoplazmie mogą występować koliste struktury zbudowane z DNA i zwane plazmidami. Dodatkowymi elemantami, w które mogą być zaopatrzone powłoki komórek bakteryjnych są rzęski i fimbrie (inaczej pile); u większości występuje też mureinowa ściana komórkowa, zazwyczaj otoczona z zewnątrz warstwą śluzu. Prokarioty rozmnażają się bez udziału procesu płciowego, przez podział komórki, jednakże obserwuje się u nich procesy o charakterze paraseksualnym, w trakcie którego dochodzi do wymiany lub transferu DNA (koniugacja, transdukcja i transformacja). ! ko:원핵생물 ja:原核生物

Eubakterie

Eubakterie (od łac. Eubacteria) lub Bakterie właściwe - w zależności od ujęcia systematycznego takson w randze królestwa lub podkrólestwa obejmujący wszystkie organizmy prokariotyczne nie będące archeanami. Obecnie coraz częściej w tym znaczeniu występuje termin bakterie (jako polska nazwa taksonu w randze domeny). Zobacz też: organizmy eukariotyczne. Kategoria:Biologia Kategoria:Bakterie

Sinice

Sinice - (Cyanobacteria, Cyanophyta; cyjanofity, cyjanobakterie, cyjanoprokariota) - gromada organizmów samożywnych, dawniej uznawanych za glony, według nowszej taksonomii zaliczanych do Procaryota (prokarionty). Nazwa zwyczajowa Cyanophyta (końcówka -phyta -roślina), stosowana w taksonomii wcześniejszej, kładzie nacisk na te właściwości, które upodabniają sinice do glonów roślinnych - zdolność do tlenowej fotosyntezy oraz podobieństwo w postaci chlorofilu. To podobieństwo jest o tyle naturalne, że chloroplasty glonów roślinnych powstały w wyniku endosymbiozy z sinicami - są po prostu uwstecznionymi sinicami. Sinice w większości to organizmy samożywne, mające zdolność wytwarzania związków organicznych na drodze fotosyntezy. Sinice mają rzadką zdolność asymilacji atmosferycznego azotu. Zdolności te sprawiają, że sinice są pionierami. Można je spotkać w prawie każdym środowisku na Ziemi, nie straszne są im długotrwałe susze czy wysokie temperatury gorących źródeł a nawet wysokie zasolenie czy kwasowość podłoża. Sinice współżyją również z roślinami (Azolla) jak i ze zwierzętami (Paulinella chromatophora). Sinice mają budowę prokariotyczną. W peryferyjnej części komórki znajdują się tylakoidy, który zawiera chlorofil a (chlorofilu b brak!). występują w nich również inne barwniki takie jak: niebieski fikocyjan, czerwona fikoerytryna, żółty karoten. Barwników zazwyczaj jest więceej niż chlorofilu a toteż sinice mają charakterystyczne sino-zielone zabarwienie. Produktem asymilacji jest skrobia zwana skrobią sinicową. Jako ciekawostkę można dodać że nieliczne gatunki sinic nie posiadają barwników asymilacyjnych - są heterotrofami. Materiał genetyczny zlokalizowany jest w nukleoidzie. W budowie wyróżnia się ścianę komórkową (delikatną), a na zewnątrz błonę zewnętrzną podobną jak u bakterii. Do okoła zewnętrznej błony komórkowej wytwarzane są grube pochwy śluzowe. Sinice to najczęściej skupienia kolonii. Wyróżnia się dwa typy nici sinicowych: - typ pleurokapsalny - nić zbudowana jest z komórek otoczonych całkowicie ścianą komórkową - typ trychomowy - wszystkie komórki sinic tkwią w wspólnej ścianie komórkowej. Sinice wykazują zdolność asymilacji azotu atmosferycznego. Asymilacja jest możliwa dzięki tzw.: heterocystą. Heterocysta jest to komórka sinic otoczona grubą ścianą komórkową i posiadających uwsteczniony aparat fotosyntetyczny (brak produkcji tlenu). W takich warunkach nitrogeneza (enzym asymilujący azot) może działać poprawnie. Związany azot przesyłany jest przez tzw.: plasmodesmy (łączenie heterocysty z protoplastami sąsiadujących komórek). Sinice rozmnażają się wyłącznie wegetatywnie przez prosty podział komórki lub wytwarzanie specjalnych utworów w tym celu. Rozróżniamy następujące rodzaje tworów, służących do rozmnażania wegetatywnego: AKINETY ENDOSPORY EGZOSPORY HORMOGONIA W gromadzie sinic wyróżnia się tylko jedną klasę - sinicowe Cyanophyceae (cyanofitowe), z pięcioma rzędami. Z biologicznego punktu widzenia sinice to pionierzy, osiedlający się w niegościnnych miejscach. Sinice wodne mogą stanowić również niepożądany składnik biocenozy w zbiornikach szczególnie w czasie tzw.: zakwitów, oraz niektóre gatunki wydzielają substancje trujące. Dla organizmów wodnych sinice są marginalnym źródłem pożywienia gdyż zawierają mało substancji łatwo przyswajalnych. Dla człowieka poza niekorzystnym działaniem (zakwitami, toksynami) sinice mają również dobry wpływ. Wykorzystuje się sinice do wzbogacania gleby w związki azotowe np.: wprowadzone do upraw ryżu zwiększają plon o około 20% [ Swejkowscy Botanika]. Zobacz też:
- bakterie, rośliny, systematyka (biologia)
- przegląd zagadnień z zakresu biologii kategoria:biologia ko:남조류 ja:藍藻

Jądrowce

Jądrowce (Eukaryota lub Eukarya zwane też przez biologów Eukariotami lub Eukariontami) - organizmy zbudowane z komórek z jądrem komórkowym, odgraniczonym od cytoplazmy podwójną błoną białkowo - lipidową.
W zależności od ujęcia systematycznego jądrowce są traktowane jako królestwo, nadkrólestwo, cesarstwo lub domena. Komórki eukariotyczne są znacznie większe od prokariontycznych. Choć zmienność rozmiarów i jednych i drugich jest bardzo duża, "typowe" proporcje objętości są rzędu tysiąc do jednego.

Ewolucja i podział systematyczny

Organizmy eukariotyczne wywodzą się z prokariontycznych archeanów, jednak ich wczesne dzieje ewolucyjne są słabo znane. Prawdopodobnie po prokariotycznych jeszcze przodkach wczesne jądrowce odziedziczyły zdolność do ruchu ameboidalnego i fagocytozy, lecz znacznie ją udoskonaliły. Głównym jednak "wynalazkiem" była reorganizacja materiału genetycznego. Komórka eukariotyczna zawiera wielokrotnie więcej materiału genetycznego niż prokariotyczna, dzięki czemu jest w stanie produkować więcej typów białek i ma potencjalnie nieograniczone możliwości regulacji. Materiał genetyczny występuje tu w postaci wielu, skupionych w jądrze chromosomów. Są to liniowe fragmentów DNA związanego z licznymi białkami, które chronią go, powielają i precyzyjnie sterują ekspresją. Komórki eukariotyczne posiadają wiele organelli - zarówno analogiczne do występujących u prokariotów np. rybosomy czy chromosomy (odpowiadające bakteryjnemu genoforowi) jak i takie, których u żadnych prokariotów nie ma. Do tych drugich należy retikulum endoplazmatyczne wraz z błoną jądrową oraz mitochondria i plastydy (np. chloroplasty). Przynajmniej te dwa ostatnie pochodzą ze stosunkowo późnej w skali ewolucyjnej endosymbiozy komórek wczesnych jądrowych z bakteriami i sinicami. Wreszcie około miliarda lat temu komórki eukariotyczne wykształciły możliwość rozmnażania drogą płciową, co jeszcze bardziej zwiększyło ich możliwości ewolucyjne. Ponieważ zależności ewolucyjne między jądrowymi nie są jasne, ich podział systematyczny jest ciągle nie do końca ustalony. Najpowszechniej uznawany jest tradycyjny podział na 4 niższe taksony w randze królestw lub podkrólestw:
- Pierwotniaki (Protista)
- Grzyby (Fungi)
- Rośliny (Plantae)
- Zwierzęta (Animalia) Jest on jednak bardzo niedoskonały, gdyż pierwszy z tych taksonów jest parafiletyczny w stosunku do pozostałych.
Z kolei kladystyka wyróżnia aktualnie (1999 r.) do 60 linii, które są najprawdopodobniej monofiletyczne. Taki podział byłby jednak zbyt szczegółowy, szczególnie, że większość znanych nam organizmów zawarta jest w dwóch z tych linii. Mógłby jedynie stanowić podstawę do wyróżnienia wyższych jednostek. Niestety próby określenia pokrewieństwa tych linii na podstawie sekwencji genowej cytochromu C i innych enzymów zakończyły się jedynie częściowym sukcesem. 60 wyróżnionych linii to: # Acantharea # Alveolates # Ancyromonas # Apusomonads # Biomyxa # Centroheliozoa # Cercomonads several # Chlorarachniophytes # Coelosporidium # Collodictyon # Copromyxids # Cryothecomonas # Cryptomonads # Desmothoracids # Dimorphids # Diphylleia # Discocelis # Ebriids # Ellobiopsids # Entamoebidae # Excavates # Euglenozoa # Fonticula # Glaucophytes # Granuloreticulosa # Gymnophrea # Gymnosphaerida # Haplosporids # Haptophytes # Kathablepharids # Komokiacea # Luffisphaera # Ministeria # Multicilia # Nephridiophagids # Nucleariidae # Opisthokonts - (Zwierzęta, Grzyby, inne...) # Oxymonads # Parabasalids # Paramyxea # Pelobionts # Phaeodarea # Phagodinium # Phalansterium # Plasmodiophorids # Polycystinea # Pseudospora # Ramicristates # Red algae # Rosette # Spironemids # Spongomonads # Stephanopogon # Sticholonche # Stramenopiles # Telonema # Thaumatomonads # Vampyrellids (ameby żywiące się glonami oraz grzybami) # Viridaeplantae (zielone glony, oraz zielone rośliny) # Xenophyophores

Zobacz też


- komórka organizmów żywych
- drzewo życia kategoria:eukarioty kategoria:biologia ja:真核生物

Rośliny

Rośliny (Plantae) - królestwo samożywnych organizmów lądowych, jak i wodnych o budowie tkankowej.
Dawniej termin oznaczał organizmy jedno- i wielokomórkowe o komórkach osłoniętych ścianami komórkowymi i/lub zdolne do samożywności. Ślad takiego ujęcia zachował się jedynie w zakresie zainteresowań tradycyjnej botaniki, która zajmowała się wszystkimi organizmami nie będącymi zwierzętami, od bakterii, poprzez grzyby, glony, mszaki po rośliny naczyniowe.
W obecnie obowiązującej systematyce wyodrębnia się rośliny zielone – klad zawierający zielenice wraz z ramienicami oraz ich potomków - rośliny lądowe.
Ze względu na wielokrotność występowania okresu rozwoju generatywnego, roślimy dzielimy na:
- rośliny monokarpiczne - występuje u nich tylko jeden cykl rozwojowy.
- rośliny polikarpiczne - cykl rozwoju generatywnego występuje wielokrotnie (byliny, krzewy i drzewa). W zależności od typu budowy i trwałości pędu, a także cyklu rozwojowego rośliny dzielimy na:
- drzewiaste:
  - drzewa
  - krzewy
  - krzewinki
- zielne
  - jednoroczne
    - rośliny jare
    - rośliny ozime
  - dwuletnie
  - wieloletnie (byliny) Niektóre rośliny w Polsce są objęte ochroną gatunkową. Są one wyszczególnione na liście gatunków roślin objętych ścisłą ochroną.
Zobacz też:
- Mikrobiologia - nauka o mikroorganizmach
- Algologia - nauka o glonach
- Mikologia - nauka o grzybach (znana bardziej pod niepoprawną nazwą "Mykologia")
- przegląd zagadnień z zakresu biologii W tabeli jest ujęta systematyka obecna w polskich podręcznikach i obecnie porzucona przez czołowe ośrodki naukowe na rzecz nowego podziału. Obejmuje ona np. glony obecnie wydzielone w oddzielne królestwo.

Systematyka

(stan aktualizacji jesień 2004) polskie nazwy zostały wykombinowane przez wikipedystę to piszącego, dlatego nie można ich uważać za obowiązujące w polskim języku botanicznym, mają one za zadanie tylko ułatwić korzystanie z Wikipedii
- Królestwo: Plantae - rośliny
  - Gromada: Bryophyta - mszaki
  - Gromada: Equisetophyta B. Boivin Bull.Soc.Bot.France 103:492 1956 (syn. Sphenophyta) - skrzypowe
  - Gromada: Lycopodiophyta D.H.Scott Stud.Foss.Pl.,ed.2:616,617 1909 - widłakowe
  - Gromada: Magnoliophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. ex Reveal Phytologia 79:70 1996 (syn. Angiospermophyta/Anthophyta) - okrytonasienne
  - Gromada: Pinophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. ex Reveal Phytologia 79:70 1996 (syn. Coniferophyta) - nagonasienne
  - Gromada: Polypodiophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. Taxon 15: 133 1966 (syn. Filicinophyta) - paprotniki
  - Gromada: Psilotophyta Heintze Cormofyt.Fylog.:22 1927 (syn. Pteridophyta) - psylofity ! ms:Tumbuhan zh-min-nan:Si̍t-bu̍t ko:식물 ja:植物 simple:Plant

Protisty

Protisty (Protista) - jedno z pięciu wyróżnianych obecnie królestw organizmów żywych, obejmujące te eukarionty, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do zwierząt, roślin i grzybów, a więc jest to grupa parafiletyczna. Nie istnieje żadna zaawansowana ewolucyjnie cecha, która wyróżniałaby protisty od pozostałych eukariontów. Większość protistów to jednokomórkowce, zdarzają się też wielokomórkowce, a nawet organizmy zbliżone do tkankowego poziomu organizacji. Protisty można podzielić na podstawie sposobu odzywiania na samożywne i cudzożywne. Rozmnażają się przez podział komórki, czasem jednak spotyka się też rozród płciowy. Wielokomórkowce rozmnażają się za pomocą zarodników (zoospory). Protisty mają różne "układy lokomocyjne" i poruszają się za pomocą pełzania, ruchów rzęsek i wici, ruchów błonki falującej.

Ogólna charakterystyka

Protisty to organizmy eukariotyczne, w większości jednokomórkowe, o zróżnicowanej budowie morfologicznej, o wielkości od 10 μm do kilku milimetrów. W budowie protista można zazwyczaj wyróżnić przód, tył, stronę grzbietową oraz brzuszną, brak tkanek. eukariotyczne

Budowa

Protisty wykształciły pellikulę, czyli błonę komórkową podścieloną utworami błoniastymi (efekt: wzmocnienie całej konstrukcji). Jej dodatkową właściwością jest duża elastyczność pozwalającą na poruszanie się ruchem ameboidalnym. Komórki protistów wypełnia cytoplazma, najczęściej podzielona na zewnętrzną ektoplazmę oraz ulokowaną centralnie w komórce endoplazmę. Komórki protista zawierają struktury Golgiego, lizosomy, wakuole. W komórce wykształciło sie też jądro, mitochondria oraz plastydy Lokomocja u protistów:
- Wić (flagellum), rzęska (cilium) - twory identyczne pod względem konstrukcji, różniące się jednak liczbą, wielkością oraz tym, że rzęski połączone są włókienkami pod warstwą błony komórkowej (pellikuli), co pozwala na skoordynowanie ich ruchów.
- Nibynóżki (pseudopodia) - wykształcone u niektórych zarodziowców, ich działanie polega na przelewaniu cytoplazmy do różnych rejonów komórki, a co za tym tworzenie uwypukleń czy wypustek komórki; pozwala to na przemieszczanie się ruchem ameboidalnym oraz na "oblewanie" ciała potencjalnej ofiary.
- Trwałe osadzenie na dnie morskim
- Swobodne unoszenie przez wodę.

Odżywianie

Protisty to organizmy heterotroficzne lub autotroficzne. Część protistów może się odżywiać na przemian autotroficznie i heterotroficznie (miksotrofizm). Samożywne protisty przeprowadzają fotosyntezę za pomocą barwników fotosyntetycznych, zaliczamy do nich głównie różne odmiany chlorofilu, fikobiliny (niebieski), karotenowce (pomarańczowe), likopen (czerwony), ksantofile (zółty). Materiał zapasowy jest gromadzony pod postacią wielocukrów, glikogenu lub tłuszczów. Ponieważ protisty to małe organizmy, o względnie niskim tempie przemian i dużej powierzchni, wydalanie jest przeprowadzane w drodze dyfuzji. Wyróżniamy 3 rodzaje odżywiania heterotroficznego:
- fagocytoza
- pinocytoza
- wchłanianie

Rozmnażanie się protistów

Protisty rozmnażają się:
- bezpłciowo - zazwyczaj rozmnażanie polega wtedy na podziale mitotycznym komórki - powstają dwie komórki potomne o jednakowym podłożu genetycznym, co prowadzi do szybkiego zwiększenia liczby osobników danego gatunku. Zasadniczą wadą jest brak zmienności genetycznej.
- płciowo - rozmnażanie płciowe prowadzi do powstawania nowych osobników o zmodyfikowanym materiale genetycznym. Nie dość, że gamety pochodzą od różnych osobników, to na dodatek podczas procesu rozmnażania dokonuje się ich "mieszanie". U protistów rozmnażających się płciowo występuje przemiana faz jądrowych i przemiana pokoleń, występują różne cykle życiowe - haploidalny, diploidalny i haplodiploidalny z przemianą pokoleń. Wśród protistów wystepują zarówno formy haploidalne jak i diploidalne. Wyróżniamy też proces płciowy - koniugację. Nie jest to rozmnażanie, a tylko wymiana genów pomiędzy dwoma osobnikamki, która prowadzi do rekombinacji genów

Zmysły, wrażliwość

Protisty zdolne są do odbioru bodźców zewnętrznych oraz reagowania na nie. Odbywa się to na zasadzie elektrycznej, dzięki polaryzacji błony komórkowej. Niektóre protisty wykształciły specyficzne organelle do percepcji wrażeń świetlnych - jak np. czerwona plamka oczna (Stigma).

Systematyka protistów

Zwyczajowo dzieli się protisty na zwierzęce, roślinopodobne i grzybopodobne, nie są to jednak grupy taksonomiczne.

Podział protistów zwierzęcych

taksonomiczne] Protisty zwierzęce były wg starej klasyfikacji zaliczane do królestwa zwierząt, w chodząc w skład typu pierwotniaki (Protozoa). Są to organizmy jednokomórkowe odżywiające się cudzożywnie, na drodze fagocytozy, pasożytnicze lub drapieżne.
- Typ: Parabasalia
  - wiciowce nie posiadające mitochondriów. Czasem jedna z wici tworzy błonkę falującą
    - przykłady: rzęsistek
- Typ: Kinetoplastida (kinetoplastydy)
  - wiciowce z kinetoplastem, który przypomina mitochondrium. Może występować błonka falująca
    - przykłady: świdrowiec
- Typ: Choanoflagellata (wiciowce kołnierzykowe)
  - wiciowce z cytoplazmatycznym kołnierzykiem; wić z dodatkowym ciałkiem podstawowym (jak u zwierząt)
- Typ: Apicomplexa (syn. Sporozoa) (apikompleksy)
  - często pasożyty wewnątrzkomórkowe; skomplikowany cykl życiowy
    - przykłady: zarodziec malarii
- Typ (istnieją wątpliwości co do zasadności wyróżniania tego typu): Sarcodina (zarodziowe)
  - protista poruszające się z pomocą nibynóżek
    - przykłady: ameby, otwornice, promienice
- Typ: Ciliata (orzęski)
  - wolno żyjące lub symbiotyczne; dwa rodzaje jąder (makronukleus i mikronukleus) ; proces płciowy (koniugacja)
    - przykłady: pantofelek wirczyk didinium

Podział protistów samożywnych

Protisty roślinnopodobne to jedno- lub wielokomórkowce, niekiedy na tkankowym poziomie organizacji. Charakteryzują się samożywnością, często pozyskaną odmiennymi sposobami (chloroplast "pozyskany" w wyniku symbiozy wtórnej).
- Typ: Euglenophyta (eugleniny)
  - jednokomórkowe wiciowce, zbliżone do kinetoplastydów (patrz wyżej), czasem cudzożywne
    - przykłady: euglena
- Typ: Pyrrophyta (syn. Dinoflagellata) (tobołki)
  - jednokomórkowe wiciowce, samożywne, cudzożywne, wolnożyjące lub pasożytnicze
    - bruzdnice
- Typ: Chrysophyta (chryzofity)
  - jedno lub wielokomórkowe, niekiedy tkankowce
    - przykłady: złotowiciowce okrzemki brunatnice

Podział protistów grzybopodobnych

Protisty grzybopodobne - kilka grup protistów zaliczanych kiedyś do grzybów, ale z nimi nie spokrewnionych. Wykazały to badania sekwencji DNA jednych i drugich.
- Typ: Myxomycota (śluzowce)
  - lądowe, ożywiają się martwą materią
    - przykład: plazmodium
- Typ: Oomycota (lęgniowce)
  - wodne lub glebowe, saprofityczne lub pasożytnicze
    - przykład: fitofora roztoczkowce

Zobacz też


- systematyka
- klasyfikacja biologiczna
- przegląd zagadnień z zakresu biologii kategoria:Protisty ja:原生生物

Glony

Glony nie są taksonem, a grupą wydzieloną na podstawie kryteriów morfologicznych i ekologicznych. Mianem tym tradycyjnie określa się kilka nie spokrewnionych linii ewolucyjnych roślin plechowych, tj. roślin beztkankowych. Cechami łączącymi typy składające się na tę grupę morfologiczno-ekologiczną jest autotrofizm, pierwotne uzależnienie od wody, funkcja pierwotnego producenta materii organicznej w zbiornikach wodnych a wreszcie pierwotna, beztkankowa budowa ciała. Wg najnowszych ustaleń w obrębie tej grupy można wyróżnić zarówno rośliny, jaki protisty roślinopodobne oraz sinice, z czego do królestwa roślin zaliczane są typy: glaukocystofity, krasnorosty i zielenice. Typy takie jak eugleniny, tobołki, chryzofity - tradycyjnie zaliczane do glonów - nie są obecnie zaliczane do królestwa roślin lecz do królestwa protistów. Z kolei inna grupa zaliczana tradycyjnie do glonów i pełniąca wraz z nimi funkcję pierwotnego producenta materii organicznej w zbiornikach wodnych, a mianowicie sinice, zaliczana jest do królestwa bakterii. Widać z tego jasno, że określenie glony jest określeniem bardzo nieostrym, ponieważ może się odnosić do przedstawicieli aż trzech królestw: roślin, protistów i bakterii.
- Bakterie (Sinice) - brak chloroplastów: tylakoidy; chlorofil a; karoten; fikobiliny; materiał zapasowy: skrobia
- Protisty (eugleniny tobołki chryzofity) - chloroplasty o 3 lub 4 błonach, powstały w wyniku wtórnej endosymbiozy; chlorofil a; chlorofil b; ksantofile; brak fikobilin; skrobia;
- Rośliny (glaukocystofity krasnorosty zielenice) - chloroplasty o 2 błonach śródplazmatycznych, powstały w wyniku endosymbiozy pierwotnej; chlorofil a; chlorofil b; fikobiliny

Budowa zewnętrzna

Do glonów zalicza się organizmy jedno- lub wielokomórkowe, samożywne, czasem mikroskopijnej wielkości, a czasem występujące w postaci rozłożystych plech. U glonów nie występują organy takie jak korzenie, liście, łodygi czy kwiaty. Duże plechowate glony zakotwiczają się w podłożu chwytnikami (rizoidy).

Budowa wewnętrzna

Glony są w większości organizmami samożywnymi, a podstawowym barwnikiem fotosyntetycznym jest u nich chlorofil A. Glony z grupy protistów zyskały zdolność fotosyntezy dzięki symbiozie z jednokomórkowymi glonami roślinnymi. Rozpoznaje się je po potrójnej lub poczwórnej błonie wokół chloroplastu, który w rzeczywistości jest znacznie uwstecznionym organizmem endosybmiotycznym żyjącym wewnątrz protisty. Glony roślinne zawierają chloroplasty okryte dwiema błonami środlpazmatycznymi, charakterystyczne również dla roślin wyższych, a ich materiałem zapasowym jest skrobia, która u glonów z grupy protistów występuje jedynie u tobołków. Chloroplasty roślinne powstały w podobny sposób, jednakże na drodze endosymbiozy z sinicą, a nie jak u protistów roślinnych w wyniku symbiozy wtórnej (z glonem roślinnym). Poznaje się je po tym, że otaczają je dwie błony sródplazmatyczne. Linki zewnętrzne
- [http://www.kujon.net/p-szkola,s-podrecznik,id-7,index.php Charakterystyka wybranych grup glonów - tekst w serwisie kujon.net] Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu biologii Kategoria:Rośliny ja:藻類

Zwierzęta

Zwierzęta - wielokomórkowe, najczęściej tkankowe (tkanki zwierzęce) heterotroficzne organizmy żywe. Uznaje się, że przodkami zwierząt byli magazynujący glikogen przedstawiciele królestwa Protista. Występuje u nich w okresie rozwoju zarodkowego stadium blastuli.

Systematyka

Zwierzęta jako królestwo (lub podkrólestwo) obejmuje około 1,5 mln gatunków (800 tysięcy to owady), dzielące się na ok. 30 typów. Bardziej szczegółowa klasyfikacja przedstawiona jest w artykule "zoologia".

- Typ: płaskowce (Placozoa)
---- płaskowce
- Typ: gąbki (Porifera)
  - Gromada: gąbki krzemionkowe sześcioosiowe (Hexactinellida; syn. polskie: gąbki szklane, szkliste)
  - Gromada: gąbki wapienne (Calcispongiae)
  - Gromada: gąbki pospolite (Demospongiae; syn. polskie: gąbki różnoszkieletowe, niewapienne, zwyczajne)
  - Gromada: archeocjaty (Archeocyatha) †
---- Typ: wielokomórkowce pośrednie (Mesozoa)
  - Gromada: rombowce (Rhombozoa)
  - Gromada: prostopływce (Orthonectida)
----
- Typ: parzydełkowce (Cnidaria)
  - Gromada: stułbiopławy (Hydrozoa)
  - Gromada: krążkopławy (Scyphozoa)
  - Gromada: kostkowce/kostkomeduzy (Cubozoa)
  - Gromada: koralowce (Anthozoa)
----
- Typ: żebropławy (Ctenophora)
----
- Typ: lejkogębce (Cycliophora)
---- lejkogębce
- Typ: płazińce (Platyhelminthes)
  - Gromada: wirki (Turbellaria)
  - Gromada: skrzelowce (Digenea)
  - Gromada: przywry wnętrzniaki (Monogenea)
  - Gromada: tasiemce (Cestoda)
----
- Typ: Micrognathozoa
----
- Typ: wstężnice (Nemertea lub Nemertina)
----
- Typ: obleńce (Aschelminthes)
  - Gromada: wrotki (Rotifera)
  - Gromada: brzuchorzęski (Gastrotricha)
  - Gromada: nicienie (Nematoda)
  - Gromada: nitnikowce (Nematomorpha)
----
- Typ: ryjkogłowy (Kinorhyncha)
----
- Typ: kolczugowce (Loricifera)
----
- Typ: kolcogłowy (Acanthocephala)
---- kolcogłowy
- Typ: pierścienice (Annelida)
  - Gromada: wieloszczety (Polychaeta)
  - Gromada: skąposzczety (Oligochaeta)
  - Gromada: pijawki (Hirudinea)
----
- Typ: niezmogowce (Priapulida)
----
- Typ: sikwiaki (Sipuncula)
----
- Typ: szczetnice (Echiurida)
---- szczetnice
- Typ: stawonogi (Arthropoda)
- Podtyp trylobitokształtne Trilobitomorpha
  - Gromada: trylobity - Trilobita (wymarłe)
- Podtyp szczękoczułkowce Chelicerata
  - Gromada pajęczaki Arachnida
  - Gromada staroraki Merostomata.
  - Gromada kikutnice Pycnogonida
- Podtyp wije Myriapoda
  - Gromada pareczniki Chilopoda
  - Gromada dwuparce Diplopoda
  - Gromada skąponogi Pauropoda
  - Gromada drobnonogi Symphyla
- Podtyp sześcionogi Hexapoda
  - Gromada owady Insecta
  - Gromada widłogonki Diplura
  - Gromada skoczogonki Collembola
  - Gromada pierwogonki Protura
- Podtyp skorupiaki Crustacea
  - łopatonogi Remipedia
  - podkowiastogłowe Cephalocarida
  - skrzelonogi Branchiopoda
  - małżoraczki Ostracoda
  - wąsoraczki Mystacocarida
  - widłonogi Copepoda
  - tarczenice Branchiura
  - wąsonogi Cirripedia
  - tantulokarydy Tantulocarida
  - pancerzowce Malacostraca
----
- Typ: pazurnice (Onychophora)
----
- Typ: niesporczaki (Tardigrada)
----
- Typ: mszywioły (Bryozoa)
----
- Typ: ramienionogi (Brachiopoda)
----
- Typ: kryzelnice (Phoronida?)
---- kryzelnice
- Typ: mięczaki (Mollusca)
  - Gromada: chitony (Plyplacophora)
  - Gromada: jednotarczowce (Monoplacophora)
  - Gromada: ślimaki (Gastropoda)
  - Gromada: łódkonogi (Scaphopoda)
  - Gromada: małże (Bivalvia)
  - Gromada: głowonogi (Cephalopoda)
---- głowonogi
- Typ: szkarłupnie (Echinodermata)
  - Gromada: liliowce (Crinoidea)
  - Gromada: rozgwiazdy (Asteroidea)
  - Gromada: kołonice (Concentricycloidea
  - Gromada: wężowidła (Ophiuroidea)
  - Gromada: jeżowce (Echinoidea)
  - Gromada: strzykwy (Holothurioidea)
----
- Typ: szczecioszczękie (Chaetognatha)
----
- Typ: pogonofory (Pogonophora)
----
- Typ: półstrunowce (Hemichordata)
  - Gromada: graptolity (Graptolithian) †
  - Gromada: jelitodyszne (Enteropneusta)
  - Gromada: pióroskrzelne (Pterobranchia)
  - Gromada: Planctosphaeroidea
---- Planctosphaeroidea
- Typ: strunowce (Chordata)
  - Podtyp: osłonice (Urochordata)
  - Podtyp: bezczaszkowce (Cephalochordata)
  - Podtyp: kręgowce (Vertebrata)
    - Gromada: bezszczękowce (Agnatha)
    - Gromada: ryby (Pisces)
    - Gromada: płazy (Amphibia)
    - Gromada: gady (Reptilia)
    - Gromada: ptaki (Aves)
    - Gromada: ssaki (Mammalia)
Nauka o zwierzętach to zoologia. Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu biologii ! zh-min-nan:Tōng-bu̍t ko:동물 ms:Haiwan ja:動物 simple:Animal th:สัตว์

Eubakterie

Eubakterie (od łac. Eubacteria) lub Bakterie właściwe - w zależności od ujęcia systematycznego takson w randze królestwa lub podkrólestwa obejmujący wszystkie organizmy prokariotyczne nie będące archeanami. Obecnie coraz częściej w tym znaczeniu występuje termin bakterie (jako polska nazwa taksonu w randze domeny). Zobacz też: organizmy eukariotyczne. Kategoria:Biologia Kategoria:Bakterie

Jądrowce

Jądrowce (Eukaryota lub Eukarya zwane też przez biologów Eukariotami lub Eukariontami) - organizmy zbudowane z komórek z jądrem komórkowym, odgraniczonym od cytoplazmy podwójną błoną białkowo - lipidową.
W zależności od ujęcia systematycznego jądrowce są traktowane jako królestwo, nadkrólestwo, cesarstwo lub domena. Komórki eukariotyczne są znacznie większe od prokariontycznych. Choć zmienność rozmiarów i jednych i drugich jest bardzo duża, "typowe" proporcje objętości są rzędu tysiąc do jednego.

Ewolucja i podział systematyczny

Organizmy eukariotyczne wywodzą się z prokariontycznych archeanów, jednak ich wczesne dzieje ewolucyjne są słabo znane. Prawdopodobnie po prokariotycznych jeszcze przodkach wczesne jądrowce odziedziczyły zdolność do ruchu ameboidalnego i fagocytozy, lecz znacznie ją udoskonaliły. Głównym jednak "wynalazkiem" była reorganizacja materiału genetycznego. Komórka eukariotyczna zawiera wielokrotnie więcej materiału genetycznego niż prokariotyczna, dzięki czemu jest w stanie produkować więcej typów białek i ma potencjalnie nieograniczone możliwości regulacji. Materiał genetyczny występuje tu w postaci wielu, skupionych w jądrze chromosomów. Są to liniowe fragmentów DNA związanego z licznymi białkami, które chronią go, powielają i precyzyjnie sterują ekspresją. Komórki eukariotyczne posiadają wiele organelli - zarówno analogiczne do występujących u prokariotów np. rybosomy czy chromosomy (odpowiadające bakteryjnemu genoforowi) jak i takie, których u żadnych prokariotów nie ma. Do tych drugich należy retikulum endoplazmatyczne wraz z błoną jądrową oraz mitochondria i plastydy (np. chloroplasty). Przynajmniej te dwa ostatnie pochodzą ze stosunkowo późnej w skali ewolucyjnej endosymbiozy komórek wczesnych jądrowych z bakteriami i sinicami. Wreszcie około miliarda lat temu komórki eukariotyczne wykształciły możliwość rozmnażania drogą płciową, co jeszcze bardziej zwiększyło ich możliwości ewolucyjne. Ponieważ zależności ewolucyjne między jądrowymi nie są jasne, ich podział systematyczny jest ciągle nie do końca ustalony. Najpowszechniej uznawany jest tradycyjny podział na 4 niższe taksony w randze królestw lub podkrólestw:
- Pierwotniaki (Protista)
- Grzyby (Fungi)
- Rośliny (Plantae)
- Zwierzęta (Animalia) Jest on jednak bardzo niedoskonały, gdyż pierwszy z tych taksonów jest parafiletyczny w stosunku do pozostałych.
Z kolei kladystyka wyróżnia aktualnie (1999 r.) do 60 linii, które są najprawdopodobniej monofiletyczne. Taki podział byłby jednak zbyt szczegółowy, szczególnie, że większość znanych nam organizmów zawarta jest w dwóch z tych linii. Mógłby jedynie stanowić podstawę do wyróżnienia wyższych jednostek. Niestety próby określenia pokrewieństwa tych linii na podstawie sekwencji genowej cytochromu C i innych enzymów zakończyły się jedynie częściowym sukcesem. 60 wyróżnionych linii to: # Acantharea # Alveolates # Ancyromonas # Apusomonads # Biomyxa # Centroheliozoa # Cercomonads several # Chlorarachniophytes # Coelosporidium # Collodictyon # Copromyxids # Cryothecomonas # Cryptomonads # Desmothoracids # Dimorphids # Diphylleia # Discocelis # Ebriids # Ellobiopsids # Entamoebidae # Excavates # Euglenozoa # Fonticula # Glaucophytes # Granuloreticulosa # Gymnophrea # Gymnosphaerida # Haplosporids # Haptophytes # Kathablepharids # Komokiacea # Luffisphaera # Ministeria # Multicilia # Nephridiophagids # Nucleariidae # Opisthokonts - (Zwierzęta, Grzyby, inne...) # Oxymonads # Parabasalids # Paramyxea # Pelobionts # Phaeodarea # Phagodinium # Phalansterium # Plasmodiophorids # Polycystinea # Pseudospora # Ramicristates # Red algae # Rosette # Spironemids # Spongomonads # Stephanopogon # Sticholonche # Stramenopiles # Telonema # Thaumatomonads # Vampyrellids (ameby żywiące się glonami oraz grzybami) # Viridaeplantae (zielone glony, oraz zielone rośliny) # Xenophyophores

Zobacz też


- komórka organizmów żywych
- drzewo życia kategoria:eukarioty kategoria:biologia ja:真核生物

Mumia abu-jamal

Mumia Abu-Jamal (born Wesley Cook April 24, 1954) is a journalist and political activist, most famous for his 1982 conviction and death sentence for the December 9th murder of officer Daniel Faulkner, and for the subsequent mass campaigns for and against him. Jamal had been awaiting execution in Pennsylvania from 1982 until December 2001 when Federal District Court judge William Yohn overturned his death sentence. However, Yohn reaffirmed Jamal's conviction, ruling that he will remain in custody indefinitely.

Supporters

William Yohn.]] Abu-Jamal's case has become a popular cause on the political left, within the anti-globalization movement, and among anti-death penalty activists as well as the black nationalist movement. Saving Mumia Abu-Jamal from the death penalty is a popular cause among people and organizations who insist he is innocent. Others, without concern for whether he is factually innocent, still believe that he did not receive a fair trial. A third group of supporters simply oppose the death penalty in general. A fourth group object to harsher penalties for killing a police officer than for killing an ordinary citizen. Many supporters have called for a new trial, his release from prison, or the commutation of his sentence to life in prison.

Detractors

Daniel Faulkner's family and the Fraternal Order of Police believe that Abu-Jamal killed Faulkner while Faulkner was engaged in a legal, justified arrest. In August 1999, the FOP's national biennial general meeting passed a resolution calling for an economic boycott of all individuals and businesses that had expressed support for freeing Abu-Jamal. Filmmaker Michael Moore has stated that he believes that Abu-Jamal is guilty of the Faulkner murder.[http://www.counterpunch.org/lindorff10172003.html]

General Disagreements

Jamal's supporters say that since Jamal had taken a high profile position with the Black Panther Party as a teenager, he could have been a target of the FBI's COINTELPRO program, whose purpose was to harass, disrupt and destroy popular political groups such as the BPP. Several other Black Panthers who were convicted of various crimes, including murder, have been released when it was learned that the FBI withheld evidence which would have acquitted them, such as Geronimo Pratt. Jamal's detractors say that the critics of the trial amass numerous small errors to build their case for a larger conspiracy, and that the supporters of Jamal are unable to make a convincing case about the overall crime and Jamal's involvement with the murder of a police officer.

Disagreements about the trial process

Even among many of those convinced of Abu-Jamal's guilt, there is a strong belief that he did not receive a fair trial in the courtroom proceeding that produced his first-degree murder conviction.

Concerning the judge

Albert F. Sabo was the presiding judge for the trial. Jamal's supporters claim that :
- Sabo had a reputation in favor of the police and against defendants in criminal cases.
- Sabo had a reputation as a judge with a bias toward convictions. Amnesty International claims he has sentenced more men to die (31 total, only 2 of them white) than any other sitting judge in Pennsylvania. A review of the court records by The Philadelphia Inquirer showed "that most of the homicide judges in Philadelphia hear more murder cases than Judge Sabo with fewer death sentences."
- Every ruling Sabo made was against Jamal. Every objection by the prosecutors was sustained, and every objection by the defense was overruled, causing many to doubt Sabo's impartiality.
- A white court stenographer Terri Mauer-Carter alleged she and her boss Richard Klein, a Philadelphia judge, overheard Sabo saying he was going to "help them fry the nigger" shortly before the start of Abu-Jamal's trial. There is however no proof as of yet.
- Sabo was a Philadelphia judge whose assigned cases included crimes in all of Philadelphia, not just a 'heavily non-white district.' However, Jamal supporters note that this high conviction, high death sentencing judge was assigned a disproportionate share of minority defendants. Jamal's detractors answer that :
- The claim that Sabo has given more death sentences than anyone else is fabricated: no such statistics are collected, and so there is no way Abu-Jamal's supporters could know this.
- At any rate, it is the jury, not the judge, which convicts and gives death sentences. (However, see below regarding an error in the judge's sentencing instructions.)
- Sabo presided over a heavily non-white district, which accounts for the racial make-up of his defendants (whom he did not choose).

Concerning Mumia's defense

Lawyer Anthony Jackson was chosen by Abu-Jamal as legal counsel, after recommendation by his friends at the Black Journalists Association (Jackson knew Jamal before the murder). He then petitioned the Court to have the case assigned to him at public expense, to which the Court agreed. Afterwards, Jamal asked to represent himself, to which Judge Sabo agreed. However, after what the Court considered disruptive actions (according to court records, Jamal was removed 13 times from the courtroom for his disruptive behaviour), Jamal was warned that he would lose that right if he did not stop. When Jamal's behaviour continued, Jackson was reinstated as the defense lawyer. Jamal supporters contend that the reason Sabo changed his mind was that Jamal was actually doing a decent job in defending himself, which supposedly was typical of Sabo's bias against Jamal. Jamal repeatedly asked to be represented by, or at least assisted by, John Africa (who had also been noted for his disruptive courtroom behaviour). John Africa having no legal training, the court refused. Jamal objected to Jackson, and refused to cooperate with him, saying he was "functioning for the court system, not for [Jamal]", and that John Africa, not Jackson, was his real counsel. Jackson later alleged that Jamal didn't return to him some of the documents (such as witness statements) he had handed him when Jamal took over the defense. Mumia's defenders often describe this as a case where a public defender is thrust upon an indigent defendant (as happens in many cases), and say that he was picked by Sabo without Jamal's consent, specifically because he was not a very good lawyer. Jamal supporters claim that Jackson would later be disbarred for incompetence. Although Jackson is sometimes described by Mumia's defenders as having never defended a client in a murder case, he had served in twenty murder cases, with only six convictions and no executions prior to the Abu-Jamal case. It is sometimes claimed Jackson was allowed only $1500 to analyze evidence and to hire expert witnesses, though receipts indicate that the defense spent $13,000.

Concerning the jury

The racial composition of the jury was not recorded, but it is known at least two jurors were black (13% of the jury), as was a third accepted by the prosecution who was later dismissed for violating sequestration. The racial composition of Philadelphia at the time was 40% black. It is sometimes claimed that the prosecution requested the removal of many black potential jurors specifically because they were black. Both prosecution and defense were allowed up to twenty peremptory challenges, and the prosecution used fifteen of these, giving reasons for each. The Pennsylvania Supreme Court, which reviewed the case twice, did not conclude that racial bias was a factor in jury selection, which would have been grounds to order a new trial.

Other points


- Abu-Jamal's supporters claim that when the Pennsylvania Supreme Court first upheld Abu-Jamal's conviction in 1989, that ruling found no impropriety in the prosecutor using Abu-Jamal's teenage membership in the Black Panther Party to claim he harbored a desire to kill a police officer for over a decade, despite Abu-Jamal having no criminal record. Later, Federal District Court judge Yohn threw out the death sentence because of Sabo's incorrect instructions to the jury on just this point.

Witness Accounts

Eyewitnesses:
- William Cook, Mumia's brother, driving the Volkswagen pulled over by Faulkner.
- Robert Chobert, cab driver: "I saw Jamal standing over [Faulkner] and firing some more shots into him"
- Cynthia White: "[Abu-Jamal] came running out of the parking lot on Locust Street. He had a handgun in his hand. He fired the gun at the police officer about four or five times. The police officer fell to the ground. I started screaming." Jamal supporters claim that White was a prostitute who had been indicted and was threatened with prison if she testified in favor of Jamal, while if she testified against Jamal she would be able to continue her prostitution without police interference.
- Robert Harkins
- Alber Magilton
- Michael Scanlon Other witesses:
- Deborah Kordansky
- Veronica Jones
- Desie Hightower Jamal opponents have produced a map with the witness locations [http://www.danielfaulkner.com/Pages/map2.html here].

Robert Chobert's testimony


- According to Robert Chobert's testimony and statements, he was writing in his logbook when he heard the first shot and looked up. He had to look over or past Faulkner's car, with its flashing red dome light, to see the incident and saw the shooter only in profile. Chobert testified at trial that when he looked up, he saw Faulkner fall and then saw Abu-Jamal "standing over him and firing some more shots into him." Under cross-examination by Jackson, he stated: "I know who shot the cop, and I ain't going to forget it."
- Jamal supporters note Chobert's first recorded statement to police -- about which the jury was not told -- was that the shooter "apparently ran away", according to a report written on 10 December 1981 by Inspector Giordano. Giordano encountered Chobert upon reaching the scene about five minutes after the shooting. Giordano wrote: "[A] white male from the crowd stated that he saw the shooting and that a black MOVE member had done it and apparently ran away. When asked what he meant by a MOVE member, the white male stated, 'His hair, his hair,' apparently referring to dreadlocks."
- There are also discrepancies between Chobert's description of the shooter's clothes and weight and that of Abu-Jamal.
- Jamal supporters claim Chobert was under indictment for arson at the time, and his change of testimony may have been influenced by the charges pending against him.

Confession at the hospital

When Jamal was brought to Jefferson Hospital on the night of the killing, he struggled a moment with the police outside the Emergency Room entrance. At that time, several witnesses claim to have heard him shout "I shot the mother fucker and I hope the mother fucker dies". He then refused medical treatment and wasn't treated until a judge had issued a court order several hours later, at which time he was almost comatose. While the two police officers present (Gary Bell and Gary Wakshul) did not write anything concerning the alleged confession in their police report, a hospital security guard, Priscilla Durham, made a report to the hospital authorities the following day including that statement. While she was an acquaintance of officer Faulkner, she claims not to have known at that time who the man being brought in was. Officer Bell and Ms. Durham testified during the trial; Wakshul however was not heard until the 1995 hearings, but had made a written statement concerning the confession. Jamal's defense had originally not put Wakshul on their witness list. However, on the last day of the trial, the defense asked to hear Wakshul. By that time Wakshul, who had stayed around during the first week of the trial, was on vacation. Judge Sabo refused to extend the trial, and told the defense lawyer, Jackson, that he "goofed". The defense lawyer claimed Wakshul's testimony was crucial to the case (A "Brady witness"). In the 1995 hearings, Wakshul testified that he had indeed heard Jamal confess to the murder, and claimed that if he had written in his report "the Negro male made no comments" and made no mention of the statement until about two months afterwards, it was because of the great stress of seeing his partner die. Officer Bell had given a similar explanation during the trial. Jamal's supporters have argued that his background as a journalist made it unlikely that he'd make such an incriminating comment.

Objections

Jamal supporters claim:
- Several of the witnesses, such as Pamela Jenkins, report being forced to tear up their witness statements and instead sign statements incriminating Abu-Jamal at the scene. Jenkins was the lover and informant of Philadelphia police officer Tom Ryan. In her statement, Jenkins claimed that Ryan "wanted me to perjure myself and say that I had seen Jamal shoot the police officer." In 1996, Tom Ryan and five other officers from the same district went to prison after being convicted of charges of planting evidence, stealing money from suspects and making false reports. Their convictions resulted in the release of numerous prisoners implicated by the officers. Veronica Jones witnessed the killing and testified for the defense. She claimed she had been offered inducements by the police to testify that she saw Abu-Jamal kill Faulkner, stating that "they [the police] were trying to get me to say something the other girl [White] said. I couldn't do that." Jones went on to testify that "they [the police] told us we could work the area [as prostitutes ] if we tell them [that Abu-Jamal was the shooter]." However, Judge Sabo had the jury removed for this testimony and then ruled that Jones' statements were inadmissible evidence.
- Conflicting testimony and missing witnesses: Abu-Jamal's lawyers contend that a number of witnesses changed their original statements regarding what they saw on the night of the crime after being coerced, threatened or offered inducements by the police.

William Cook


- William Cook, Abu-Jamal's brother and an obvious eyewitness to the killing, did not testify for either side at trial. He was convicted in separate proceedings of assaulting Faulkner. Cook made a statement to the police on the night of the shooting, and another to Abu-Jamal's legal team in 1995. However, neither of these statements have been seen by Amnesty International.
- Abu-Jamal's supporters have alleged that in 1982, Cook was being intimidated by the police and feared being charged in connection with the killing and was therefore too frightened to testify. Cook was scheduled to testify during the 1995 hearing but failed to appear. Again it was alleged that this was due to fear of the police and of being arrested on unrelated charges in court. In his written denial of the 1995 appeal, Judge Sabo made negative assumptions regarding Cook's unwillingness to testify. Since 1995, the defense team has been unable to locate Cook despite numerous attempts.

Arnold Beverley

Another man, Arnold Beverley, confessed to the murder of Daniel Faulkner in 1999. However, neither Jamal, nor a single prosecution or defense witness could place Beverly at the scene of the crime, and his account of the killing is at odds with the known facts on numerous points. The Jamal legal team also waited nearly two years before attempting to enter Beverly's story as evidence into a possible retrial.
- Jamal's detractors also point out that it is common in high-profile murder cases for false confessions to be made to police.

Other points


- To date, neither Jamal nor Jamal's supporters have given a convincing alibi for his presence at the scene of the crime, unconscious, with what may have been the murder weapon.

Disagreements about ballistics

Gun Calibre

Abu-Jamal's gun was a .38 calibre weapon, and Dr. Paul Hoyer, who performed the autopsy, wrote in his notes that the bullet removed from Faulkner's body was ".44 cal". However, he testified that this was merely a guess he made before actually performing the autopsy, and this guess was not included in the autopsy report, as he had no ballistics training. The court accepted Dr. Hoyer as a ballistics expert. However, during the 1995 PCRA (Post Conviction Relief Act) hearing, Judge Sabo contended that the medical examiner was "not a ballistics expert" like the two ballistics experts (including Jamal's own) who have since testified the bullets removed from officer Faulkner were consistent with being fired from the .38 caliber Charter Arms revolver which was registered to Jamal and found at the scene. The incorrect guess may be explained by the fact that the bullet was a +P, which leaves a larger wound. Mumia's supporters also claim that the discrepancy between Dr. Hoyer's notes and Mumia's gun calibre was never made known to the jury.

Other points

Mumia's supporters claim that:
- The prosecution maintained that Officer Faulkner turned and fired at Abu-Jamal as he fell to the ground after being shot. Therefore, the entry of the bullet into Abu-Jamal should have been on a level or upward trajectory. However, according to the medical records, the overall pathway of the bullet was downwards.

Appeals, international response and prison life

Abu-Jamal's conviction has been upheld in both state and federal courts. In December 2001, a federal judge affirmed his murder conviction but ordered that Abu-Jamal should either receive a new sentencing hearing or have his sentence commuted to life in prison because of an error by the trial judge in presenting rules of sentencing to the jury. This decision was appealed by both sides and, as of August 2005, the appeal is still pending. In October 2003, Mumia Abu-Jamal was awarded the status of honorary citizen of Paris in a ceremony attended by former Black Panther Angela Davis. The mayor of Paris, Bertrand Delanoë, said in a press release that the award was meant to be a reminder of the continuing fight against the death penalty, which was abolished in France in 1981. The proposal to make Abu-Jamal an honorary citizen was approved by the city's council in 2001. In addition, organizations ranging from Amnesty International, the European Parliament, and the Japanese Diet to several national U.S. trade union federations (ILWU, AFSCME, SEIU, the national postal union) and the 1.8 million member California Labor Federation have declared the original trial unfair and either demand a new trial or Abu-Jamal's immediate release. Human Rights Watch noted serious concerns about the fairness of his trial, particularly the heavy reliance during the sentencing phase on information regarding his political beliefs and associations. According to Amnesty International's website, while they are "not in a position to say whether Mumia Abu-Jamal is innocent or guilty", they have concluded that the proceedings used to convict and sentence Mumia Abu-Jamal to death were in violation of minimum international standards that govern fair trial procedures and the use of the death penalty." Amnesty International is against the death penalty in all cases. "Free Mumia!" is still a cry of black civil rights movements. Since his imprisonment, Abu-Jamal has continued his political activism, publishing Live from Death Row, a book on life inside prisons, as well as making frequent commentaries on radio shows. While in prison, Abu-Jamal completed his Bachelor of Arts from Goddard College, and earned an Master of Arts from California State University, Dominguez Hills, both by distance education. He has recently endorsed rapper Immortal Technique and appears on his album Revolutionary Vol.2 several times. He calls it "truth in the form of hip hop."
- Jamal's opponents note that a December 9, 1998 episode of the ABC news program 20/20 claimed that the results of their four-month investigation was that Jamal did receive a fair trial and that many if not all of the arguments made by his supporters are based on incomplete information or information that is blatantly false. However, Jamal supporters contend that 20/20 had a strong bias against Jamal. A witness who testified in favor of Jamal (Jenkins) was discredited by 20/20 because she was prostitute, but the fact that a key witness who testified against Jamal (White) was also a prostitute was omitted by the program.

References


- Abu-Jamal, Mumia. Live from Death Row. HarperTrade, 1996. ISBN 0380727668
- Abu-Jamal, Mumia. We Want Freedom: A Life in the Black Panther Party. South End Press, 2004. ISBN 0896087182
- Abu-Jamal, Mumia. Death Blossoms: Reflections from a Prisoner of Conscience. South End Press, 2003. ISBN 0896086992
- Abu-Jamal, Mumia. Faith of Our Fathers: An Examination of the Spiritual Life of African and African-American People. Africa World Press, 2003. ISBN 1592210198
- Abu-Jamal, Mumia. All Things Censored. Seven Stories Press, 2000. ISBN 1583220224
- Amnesty International. The Case of Mumia Abu-Jamal: A Life in the Balance (Open Media Pamphlet Series). Open Media, 2001. ISBN 158322081X
- Lindorff, David. Killing Time. Common Courage Press, 2002. ISBN 1567512283
- Williams, Daniel R. Executing Justice: An Inside Account of the Case of Mumia Abu-Jamal. St. Martin's Press, 2002. ISBN 0375761241

External links


- [http://www.freemumia.com Page of the Free Mumia Abu-Jamal Coalition, NYC].
- [http://www.mumia.org, page of the International Concerned Family and Friends of Mumia Abu-Jamal].
- [http://www.freemumia.org, a pro-Abu-Jamal activism and advocacy page].
- [http://www.danielfaulkner.com danielfaulkner.com], a web site presenting the case against Abu-Jamal. Includes refutations of many defense assertions, some of which are listed above, and articles on the 2001 affirmation of the conviction.
- [http://www.sff.net/people/tbisson/mumia.html The Case of Mumia Abu Jamal], by Terry Bisson from New York Newsday, 1995.
- [http://www.grandlodgefop.org/faulkner/projamal.html Supporters of Mumia Abu-Jamal] as listed by the Fraternal Order of Police.
- [http://www.justice4danielfaulkner.com/index.html Justice4danielfaulkner.com] Transcripts of Mumia Abu Jamal's 1981 trial.
- [http://www.phila-tribune.com/120903-5-P1.htm Philadelphia Tribune article].
- [http://www.amnestyusa.org/countries/usa/document.do?id=7FC249A275DAADCA8025687F00428638 Amnesty International on the case of Mumia Abu-Jamal].
- [http://prisonradio.org/mumia.htm Archived files of Mumia Abu Jamal's essays read from death row].
- [http://ncadp.org National Coalition to Abolish the Death Penalty].
- [http://www.deathpenaltyinfo.org Death Penalty Information Center].
- [http://www.counterpunch.org/lindorff07162004.html The Mumia Case: Support from NAACP, But a Movement in Shambles], article by David Lindorff for Counterpunch, July 16 2004.
- [http://www.imao.us/archives/001037.html Fry Mumia] A website by people adamant about his guilt.
- [http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=43&ItemID=8603 On Philadelphia Court Judge Dembe's May 27/June 17, 2005, Decision on Mumia Abu-Jamal], by Michael Schiff Abu-Jamal, Mumia Abu-Jamal, Mumia Abu-Jamal, Mumia Abu-Jamal, Mumia Abu-Jamal, Mumia Abu-Jamal, Mumia Abu-Jamal, Mumia

hmb doda Bramy garaowe Online Casinos teksty










































:: RELATED NEWS ::
South Dakota Public Broadcasting
South Dakota Public Broadcasting, or SDPB for short, is a network of PBS television and NPR radio stations serving the state of South Dakota. The stations are operated by the South Dakota Bureau Of Information And Telecommunication, a state agency.

Radio

SDPB's history with radio can be traced back to May 22, 1922 when KUSD si
Accident (movie)
Accident is a 1967 drama film based on a novel by Nicholas Mosley and directed by Joseph Losey with a script by Harold Pinter. It is the second writer/director collaboration of Pinter and Losey, preceded by The Servant and followed by The Go-
Granule cell
In neuroscience, granule cells are tiny cells found within the granular layer of the cerebellum. These cells account for nearly half of the neurons in the central nervous system. Granule cells receive excitatory input from
Taiwan Democratic Self-Government League
The Taiwan Democratic Self-Government League (Taiwan Minzhu Zizhi Tongmeng) is one of the eight legally-recognised political parties in the People's Republic of China that follow the direction of the Communist Party of China and are member of the Chinese People's Political Consultative Conference. United States for the state department or agency responsible for the overall corrections responsibity on each individual state. Each Department of Corrections (DOC) is responsible for their insitutions or prisons, halfway houses and community correction programs.
Hsiaogang Airport
Kaohsiung International Airport (IATA:KHH, ICAO:RCKH) is a midsize commercial airport located in Kaohsiung City, Taiwan, Republic of China. It primary serves as a hub to countries in Southeastern Asia and as the backup to Chiang Kai-shek International Airport (TPE). Kaohsiung Internationa
All Rights Reserved 2005 wikimiki.org